Το 2016 τα νοικοκυριά διέθεσαν τα περισσότερα χρήματά τους σε διατροφή και στέγαση και τα λιγότερα για εκπαίδευση, περιορίζοντας ακόμη περισσότερο τις δαπάνες τους και αλλάζοντας καταναλωτικές συνήθειες, όπως προκύπτει από τα στοιχεία της ΕλΣτατ.

Σύμφωνα με την έρευνα οικογενειακών προϋπολογισμών της ΕλΣτατ, η συνολική μηνιαία δαπάνη των νοικοκυριών (αγορές) για το 2016 ανήλθε στα 5.713.151.430 ευρώ, καταγράφοντας μείωση κατά 2,5% ή 147.187.565 ευρώ σε σύγκριση µε το 2015. Η μέση μηνιαία δαπάνη των νοικοκυριών για αγορές ανήλθε στα 1.392,03 ευρώ, καταγράφοντας μείωση 2% ή 28,97 ευρώ, ενώ η μέση συνολική δαπάνη για κάθε άτομο ανήλθε στα 538,94 ευρώ, καταγράφοντας μείωση 2% ή 11,24 ευρώ.

Τόσο το 2015 όσο και το 2016, το μεγαλύτερο μερίδιο των δαπανών του μέσου προϋπολογισμού των νοικοκυριών αφορά στα είδη διατροφής (20,7%) και ακολουθούν η στέγαση (13,8%) και οι μεταφορές (12,9%), ενώ οι υπηρεσίες εκπαίδευσης αντιστοιχούν στο μικρότερο μερίδιο των δαπανών (3,2%). Αναλυτικότερα, σε τρέχουσες τιμές η ποσοστιαία κατανομή των δώδεκα κατηγοριών έχει ως εξής:

  • είδη διατροφής 20,7%
  • στέγαση 13,8%
  • μεταφορές 12,9%
  • ξενοδοχεία, καφενεία και εστιατόρια 9,9%
  • διάφορα αγαθά και υπηρεσίες 9%
  • υγεία 7,4%
  • είδη ένδυσης και υπόδησης 5,8%
  • διαρκή αγαθά 4,4%
  • αναψυχή και πολιτισμός 4,6%
  • επικοινωνίες 4,2%
  • οινοπνευματώδη ποτά και καπνός 3,9%
  • εκπαίδευση 3,2%.

Σε σχέση µε την προηγούμενη χρονιά (2015), η μεγαλύτερη μεταβολή δαπανών (μείωση 7,5%) παρατηρείται στα διαρκή αγαθά, ενώ ακολουθούν η δαπάνη για αναψυχή και πολιτισμό (μείωση 6,4%) και τα οινοπνευματώδη ποτά και καπνός (μείωση 5,4%). Δέκα από τις δώδεκα κατηγορίες δαπανών παρουσιάζουν μείωση (µε τη μικρότερη της τάξεως του 0,4% στις επικοινωνίες). Οι κατηγορίες για τις οποίες παρατηρείται αύξηση της μέσης μηνιαίας δαπάνης είναι η στέγαση (1,8%) και οι μεταφορές (0,1%).

Μεγαλύτερη μείωση στη μέση μηνιαία δαπάνη των νοικοκυριών (τρέχουσες τιμές) στις υποκατηγορίες δαπανών, καταγράφεται στις διάφορες υπηρεσίες (αμοιβές δικηγόρων, συμβολαιογράφων, πρόστιμα, δικαστικά έξοδα, άδειες κυνηγίου, οπλοφορίας κ.λπ., έξοδα θρησκευτικών ιεροτελεστιών, συνδρομές σε σωματεία κ.λπ.) κατά 32,6% και στα έπιπλα, καλύμματα δαπέδου, φωτιστικά (-27,2%), ενώ μεγαλύτερη αύξηση καταγράφεται στις οικονομικές υπηρεσίες (συνδρομές σε πιστωτικές κάρτες, αμοιβές λογιστών κ.λπ.) κατά 38% και στην κοινωνική προστασία (24,5%).

Όσον αφορά στις δαπάνες στα είδη διατροφής, παρατηρείται μείωση της μηνιαίας δαπάνης (τρέχουσες τιμές), για μεταλλικά νερά, αναψυκτικά, χυμούς φρούτων και λαχανικών (7,1%), φρούτα (5,2%), ψάρια (4%), γαλακτοκομικά προϊόντα και αυγά (3,9%), λαχανικά (2,6%), κρέας (1,2%), ζάχαρη, μαρμελάδες, μέλι κ.λπ. (0,4%) και αλεύρι, ψωµί και δημητριακά (0,3%). Ενώ παρατηρείται αύξηση της μηνιαίας δαπάνης για καφέ, τσάι και κακάο (7,4%) και έλαια και λίπη (0,2%).

Ανάλογα µε τον τύπο των νοικοκυριών, νοικοκυριά µε µόνο ένα άτομο ηλικίας 65 ετών και άνω, έχουν λιγότερες δαπάνες κατά 54,3% της μέσης μηνιαίας δαπάνης των νοικοκυριών της χώρας. Νοικοκυριά που αποτελούνται από ένα ζευγάρι µε δυο παιδιά έως και δεκαέξι ετών έχουν περισσότερες δαπάνες κατά 40% της μέσης μηνιαίας δαπάνης των νοικοκυριών. Νοικοκυριά µε υπεύθυνο οικονομικά µη ενεργό ή άνεργο δαπανούν, κατά µέσο όρο, το 77,1 % της μέσης μηνιαίας δαπάνης, ενώ αυτά µε υπεύθυνο αυτοαπασχολούμενο µε μισθωτούς το 213,4% αυτής.

Η μέση μηνιαία δαπάνη διαφέρει ανάλογα µε την ηλικία του υπευθύνου του νοικοκυριού. Όπως και στην έρευνα του 2015, τα νοικοκυριά µε υπεύθυνο ηλικίας 45- 54 ετών δαπανούν, κατά µέσο όρο, περισσότερο. Συγκεκριμένα, τα νοικοκυριά αυτά δαπανούν κατά µέσο όρο το 127,1 % της μέσης μηνιαίας δαπάνης των νοικοκυριών της χώρας. Τα νοικοκυριά µε τη μικρότερη ποσοστιαία συμμετοχή για το 2016 ήταν αυτά µε υπεύθυνο ηλικίας 75 ετών και άνω (61% αυτής). Τα νοικοκυριά που βρίσκονται σε αγροτικές περιοχές δαπανούν κατά µέσο όρο 1.134,13 ευρώ μηνιαίως, ενώ αυτά που βρίσκονται σε αστικές περιοχές 1.464,08 ευρώ. Επομένως, τα νοικοκυριά που διαμένουν σε αγροτικές περιοχές δαπανούν κατά µέσο όρο 22,5% λιγότερο από τα νοικοκυριά που διαμένουν σε αστικές περιοχές.

Σε σύγκριση με το 2015, η μέση μηνιαία ποσότητα υγρών ηλεκτρικής ενέργειας, φυσικού αερίου και υγρών καυσίμων που καταναλώνεται στην κύρια κατοικία αυξήθηκε κατά 19,4%, 2,9% και 0,2% αντίστοιχα, ενώ η μέση μηνιαία ποσότητα στερεών καυσίμων (καυσόξυλα, πελλέτες, πυρήνας κλπ.) και υγραερίου μειώθηκε κατά 6,7 % και 5,9%, αντίστοιχα.

Από τα στοιχεία της έρευνας προκύπτει επίσης ότι τα νοικοκυριά διαθέτουν:

  • Τηλεόραση έγχρωμη (99,5%)
  • Κινητό τηλέφωνο (90,9%)
  • Σταθερό τηλέφωνο (85,5%)
  • Επιβατηγό αυτοκίνητο ΙΧ , τουλάχιστον ένα (65,6%)
  • Προσωπικό ηλεκτρονικό υπολογιστή (66,1%)
  • Πλυντήριο πιάτων (36,1%)
  • Καταψύκτη (29,8%)
  • Δεύτερη κατοικία (16%)
  • Κλειστό χώρο στάθμευσης (13%).

Χρησιμοποιούν δε την κεντρική θέρμανση ως κύρια πηγή θέρμανσης σε ποσοστό 41,5%.