H Berta Caceres, συντονίστρια και συν-ιδρύτρια του Συμβουλίου των Ιθαγενών Λαών της Ονδούρας (COPIHN), πυροβολήθηκε και δολοφονήθηκε εν ψυχρώ από άγνωστους δράστες νωρίς το πρωί της Πέμπτης (01.00 τοπική ώρα) μέσα στο σπίτι της στο La Esperanza, στη δυτική επαρχία της Ιντιμπούτσα.
Η Caceres ήταν ηγέτης της κοινότητας των 100.000 αυτοχθόνων Lenca και ήταν ένθερμη υπερασπίστρια των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Έχει κερδίσει το αναγνωρισμένου κύρους περιβαλλοντικό βραβείο “Goldman” το 2015. Η δολοφονία της έχει προκαλέσει σοκ και οργή σε όλη τη χώρα. Στην απονομή πέρυσι είχε δηλώσει «με απειλούν ότι θα με απαγάγουν και θα με σκοτώσουν εμένα και την οικογένειά μου αλλά εγώ θα συνεχίσω τον αγώνα των Lenca».
Η Berta Caceres ήταν μία από τις κορυφαίες ιθαγενείς ακτιβίστριες στην Ονδούρα. Ξόδεψε τη ζωή της αγωνιζόμενη για την υπεράσπιση των δικαιωμάτων των ιθαγενών, κυρίως για τη γη και τους φυσικούς πόρους. Ο θάνατός της θα έχει μια βαθιά επίδραση στις πολλές κοινότητες των Lenca όπου εργάστηκε, στο COPIHN και στο κοινωνικό κίνημα της Ονδούρα.
Οι δράστες της επίθεσης περίμεναν μέχρι το θύμα να πάει για ύπνο και αφού έσπασαν την πόρτα του σπιτιού της, μπήκαν στην κρεβατοκάμαρα και τη δολοφόνησαν. Ο αδελφός της τραυματίστηκε σοβαρά κατά τη διάρκεια της επίθεσης.
Η Caceres ήταν ηγέτιδα στον αγώνα των Lenca ενάντια στη κατασκευή του υδροηλεκτρικού μεγα-φράγματος Zarca Dam Agua στην κοινότητα του Ρίο Μπλάνκο, που ξεκίνησε και πάλι χωρίς τη συναίνεση των τοπικών κοινωνιών. Ήταν ή Caceres -μαζί με άλλους κατοίκους- που οδήγησε μια επιτυχή εκστρατεία για να σταματήσει την κατασκευή του φράγματος, αλλά η κοινότητα συνέχισε να αντιμετωπίζει τη συστηματική παρενόχληση. Παρά την προσωρινή ματαίωση του μεγα-φράγματος, οι Lenca και άλλες κοινότητες συνέχισαν τον αγώνα, καθώς η στρατιωτική χούντα της Ονδούρας αποφάσισε εκ νέου την έναρξη της κατασκευής του μεγα-φράγματος αλλά και την κατασκευή δεκάδων φραγμάτων και μεταλλείων λίγα χιλιόμετρα πιο μακριά και μέσα στις περιοχές των αυτόχθονων. Ο αγώνας ενάντια στο μέγα-φράγμα Ζarca ξεκίνησε το 2006 και συνοδεύτηκε από άγριες συγκρούσεις με τον στρατό και την αστυνομία και από επιθέσεις των Λένκα στο εργοτάξιο, αφήνοντας πίσω πολλά θύματα και τραυματίες, με αποκορύφωμα την εν ψυχρώ δολοφονία του ακτιβιστή χωρικού ιθαγενή Τοmas Garcia από τον στρατό σε μια ειρηνική διαδήλωση το 2013.Ο Τόμας και ο γιος του δέχτηκαν πυρά στρατιώτη από απόσταση έξι μέτρων. Ο Γκαρσία βρήκε ακαριαίο θάνατο, ενώ ο γιος του σώθηκε από θαύμα μετά από πολύμηνη νοσηλεία έχοντας χτυπηθεί στον ώμο, στα πόδια και στον θώρακα.
Η αντίσταση των Lenca ενάντια στο φράγμα Ζάρκα είναι από τις πιο σθεναρές παγκοσμίως όσον αφορά στην κατασκευή υδροηλεκτρικών φραγμάτων και δικαίως έχει χαρακτηριστεί σαν σημαία του ιθαγενικού κινήματος στη νότια Αμερική. Οι Lenca είναι εξαγριωμένοι από την ιδιωτικοποίηση του ποταμού Gualcarque καθώς για χιλιάδες χρόνια είναι η ζωή τους: από αυτόν πίνουν νερό, πλένονται, κολυμπούν, ψαρεύουν και καλλιεργούν ρύζι, φασόλια, καλαμπόκι, γιούκα, πορτοκάλια και καφέ στις γόνιμες παραποτάμιες όχθες του.
Η Caceres περιγράφεται από ανθρωπολόγους ως μια ξεχωριστή «δύναμη» και ένα βασικό σχήμα για την καταπολέμηση των ρατσιστικών και εκμεταλλευτικών πολιτικών με τα έργα που απειλούν τα αυτόχθονα δικαιώματα στο όνομα των εταιρικών κερδών.
Ήταν ηγέτιδα του λαϊκού κινήματος αντίστασης ενάντια στο πραξικόπημα του 2009 και ποτέ δεν σταμάτησε να παλεύει, γι’ αυτό και η παράνομη κυβέρνηση της Ονδούρα είχε ποινικοποιήσει τον ακτιβισμό της, ακόμη και όταν ή ίδια ερχόταν αντιμέτωπη με πολλαπλές και αξιόπιστες απειλές κατά τής ζωής και της οικογένειάς της, με απειλές ακόμα και απαγωγής και βιασμού της μέχρι και πριν λίγο από την δολοφονία της.
Η Caceres αντιμετώπισε επίσης μια πληθώρα από επαναλαμβανόμενες απειλές θανάτου και άλλες παρενοχλήσεις από τις δυνάμεις ασφαλείας του κράτους και από την κρατική εταιρεία DESA πού κρύβεται πίσω από το έργο του φράγματος. Υπήρξαν επίσης προηγούμενες αναφορές ότι εκτελεστές είχαν προσληφθεί για να την δολοφονήσουν.
Τον περασμένο μήνα, ή COPIΗΝ εξέδωσε μια προειδοποίηση τονίζοντας ότι η καταστολή κατά της κοινότητας του Ρίο Μπλάνκο, συμπεριλαμβανομένης και της Caceres, είχε ξεκινήσει και πάλι. Παρά την διαμαρτυρίες και τις καταγγελίες της ίδιας και από τα άλλα μέλη της οργάνωσης, η κοινότητα δέχτηκε και πάλι απειλές για να μην συμμετάσχει στις διαδηλώσεις στον ποταμό Gualcarque, όπου ή Agua Zarca είχε προγραμματίσει την επανέναρξη της κατασκευής του φράγματος από την DESA που χρηματοδοτείται από την ολλανδική τράπεζα FMO. Το έργο κατασκευάζεται από την κινεζική “Sinohydro”, την αμερικάνικη “Copreca” και τη γερμανική “Voith Ydro” (μια συγχώνευση των γερμανικών “Voith” και “Siemens”), ενώ χρηματοδοτούνται από την Αμερικάνικη Κεντρική Τράπεζα Ανάπτυξης (CABEI) και οικονομικό εταίρο της FMO. Όλα τα αρπακτικά μαζί…
Το γεγονός ότι ή Caceres προστατευόταν από τα προληπτικά μέτρα από τη Διαμερικανική Επιτροπή για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα με αστυνομική προστασία, οι απεγνωσμένες φωνές της COPIΗΝ ότι τις τελευταίες δύο βδομάδες έχουν αυξηθεί οι απειλές κατά της ίδιας και της κοινότητας των Lenca και το παγκόσμιου κύρους Χρυσό Βραβείο Περιβάλλοντος “Goldman” που της απονεμήθηκε πέρυσι, δεν ήταν αρκετά για να προστατευτεί από τη βία των εταιρειών και της στρατιωτικοποιημένης Ονδούρα που υποστηρίζεται από τις Η.Π.Α., όλοι τους ηθικοί και φυσικοί αυτουργοί και υπεύθυνοι για την δολοφονία της.
Ο υπουργός ασφάλειας Julian Pacheco δήλωσε κυνικά σε συνέντευξη τύπου την Πέμπτη ότι η αστυνομία ήταν υπεύθυνη για την προστασία τής Caceres και είχε συντονισμένα μέτρα. Ωστόσο, όταν ρωτήθηκε σχετικά, δεν παραδέχτηκε ότι οι δυνάμεις ασφαλείας είχαν τραγικά και «ύποπτα» αποτύχει στη δουλειά τους για την προστασία της.
Η Caceres ήταν σημαντική τόσο για τα δικαιώματα των ιθαγενών και των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, για τους Lenca και για τους αυτόχθονες πληθυσμούς από την Ονδούρα, όσο και για ολόκληρο το κοινωνικό κίνημα της Ονδούρα. Ο ρόλος της στην αντίσταση μετά το στρατιωτικό πραξικόπημα ήταν εξαιρετικά σημαντικός.
Από το πραξικόπημα του 2009 εναντίον τού δημοκρατικά εκλεγμένου προέδρου Mel Zelaya, η κατάσταση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στην Ονδούρα έχει επιδεινωθεί σοβαρά, με τούς υπερασπιστές των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και των κοινωνικών κινημάτων να έχουν συστηματικά ποινικοποιηθεί και διωχθεί.
Παραμένει ασαφές προς το παρόν ποιος ήταν πίσω από τη δολοφονία, αλλά -όπως και στην περίπτωση του Τόμας Γκαρσία- σύντομα θα αποδειχθεί ότι οι Η.Π.Α., η χούντα της Ονδούρα και οι αποικιοκρατικές εταιρείες πού λυμαίνονται τη χώρα ευθύνονται για μια ακόμη δολοφονία ακτιβιστή του ιθαγενικού κινήματος και για μια «στρατηγική» απόφαση όλων τους να απαλλαγούν από κάποια που ήταν τόσο σημαντική για το κοινωνικό κίνημα της Ονδούρα σε πολλά επίπεδα.
Σύμφωνα με την “Global Witness”, η Ονδούρα είναι ένα από τα πιο επικίνδυνα και θανατηφόρα μέρη στον κόσμο για τη γη και τους υπερασπιστές του περιβάλλοντος. Υπάρχει διαδεδομένη οργή και αγανάκτηση σε όλη την Ονδούρα μετά τη δολοφονία τής Caceres και με την κοινότητα να δηλώνει ότι θα συνεχίσει την κληρονομιά του αγώνα της που άφησε η Caceres.
