“Η ελληνική ιδιαιτερότητα” – Κορνήλιος Καστοριάδης, σελίδες 528, εκδόσεις “Κριτική”
Ο τόμος αυτός περιλαμβάνει τις διαλέξεις που έδωσε ο μεγάλος απών (εδώ) των όλο και πιο σκοτεινών καιρών μας, ο Κορνήλιος Καστοριάδης, τους πέντε πρώτους μήνες διδασκαλίας του στην Ανώτατη Σχολή Κοινωνικών Επιστημών (E.H.E.S.S.) κατά το ακαδημαϊκό έτος 1982-83. Τη δε επιμέλεια της ελληνικής έκδοσης έκανε η Ζωή Καστοριάδη.
Ο μεγάλος δάσκαλος, σε αντιδιαστολή με τις εθνικιστικές κορόνες που υπαγορεύουν ότι «Έλληνες είναι οι της ελληνικής παιδείας μετέχοντες» (και οι οποίες κρύβουν πίσω τους μια άκριτη και γι’ αυτό αποτρόπαιη αφομοίωση), διέτεινε πως «η ελληνική παιδεία κατακτάται αντιμαχόμενη την ύβριν»! Λεπτομέρειες περί ύβρεως, μπορεί ο αναγνώστης να βρει τόσο σ’ αυτό όσο και σε άλλα βιβλία του, αλλά και ψάχνοντας για το αρχαιοελληνικό –και όχι μόνο- περιεχόμενο της λέξης. Θα συμφωνήσουμε μαζί του όταν λέει με θλίψη «ιδού πού βρισκόμαστε μετά από 25 αιώνες πολιτικού στοχασμού!… Πρόκειται για παιδισμό να αναζητά κανείς σ’ ένα σύνταγμα -όποιο κι αν είναι αυτό- ή σε μια σειρά θείων εντολών -όποιες κι αν είναι- την εγγύηση της κοινωνίας απέναντι στον εαυτό της»…
Ο Κορνήλιος Καστοριάδης προϋποθέτει βαθιά κι απροσχημάτιστη σκέψη για να προσεγγιστεί και ίσως πολλαπλές αναγνώσεις για να κατανοηθεί. Ωστόσο μερικές αλήθειες αναβλύζουν τόσο απλά που ξαφνιάζουν: «Δεν υφίσταται πραγματικός δημόσιος χώρος, παρά μόνο στο βαθμό που υφίσταται ζωτικό ενδιαφέρον των πολιτών για τα δημόσια πράγματα (res publica) και δυνατότητα επίδρασης σ’ αυτά».
Πρόκειται πάντως για ένα εξόχως «ζουμερό» βιβλίο, οι χυμοί του οποίου βοηθούν όποιον θέλει να πάρει αποστάσεις από αυτό που περιγράφει ο Καστοριάδης: «Το να αποφασίσεις ποιος θα αποφασίζει, δεν αποτελεί πραγματική απόφαση».
