Η παγκοσμίου φήμης ιατρός της παραδοσιακής ιατρικής και υπερασπίστρια του περουβιανού Αμαζόνιου Olivia Arévalo Lomas, της φυλής Shipibo-konibo, ήταν 81 ετών όταν δολοφονήθηκε τον Απρίλιο με πέντε σφαίρες έξω από το σπίτι της. Ο κύριος ύποπτος, ο καναδός Paul Woodroffe, πέθανε λίγο μετά: μια ομάδα μελών της κοινότητας τον ξυλοκόπησε, τον έσυρε στους δρόμους δεμένο από τον λαιμό με ένα σκοινί και τον σκότωσε.
Η Olivia ήταν γνωστή σαμάνος της Βικτωρίας Γκρασία, ενός διαπολιτισμικού οικισμού στην περιοχή Yarinacocha. Ήταν μια κινητή εγκυκλοπαίδεια των φαρμακευτικών φυτών και προστάτιδα του αρχέγονου τρόπου ζωής της φυλής της. “Ο θάνατός της είναι μια επίθεση εναντίον ολόκληρης της κοινότητας Shipibo. Ήταν η ζωντανή μνήμη του λαού της” δήλωσε ο Juan Carlos Ruíz Molleda, συντονιστής του τμήματος των αυτοχθόνων κοινοτήτων και των συνταγματικών διαφορών του Ινστιτούτου Νομικής Άμυνας των Μ.Κ.Ο. Δεν ήταν μόνο μέλος της δικής της κοινότητας Shipibo, ενός χωριού με περισσότερους από 35.000 ανθρώπους που κατοικούν στο τροπικό περουβιανό δάσος του Αμαζονίου. Γιάτρευε επίσης και εκατοντάδες τουρίστες που ταξίδευαν από όλο τον κόσμο στον ποταμό Ucayali για να θεραπευτούν από ασθένειες και να ξεπεράσουν εθισμούς. «Ήταν μια γιαγιά που εργάστηκε με φαρμακευτικά φυτά», δήλωσε στην “Cosecha Roja” ο Wilder Muñoz Díaz, ένας παραδοσιακός γιατρός του Shipibo από μια κοντινή κοινότητα που συμμετείχε σε τελετές θεραπείας με την Olivia. “Ήταν γλυκιά, ευγενική, με πηγαίο χιούμορ, που γελούσε σαν παιδί και γεμάτη από την αρχαία σοφία των προγόνων της“.
Η δολοφονία της Olivia τού Αμαζονίου πραγματοποιήθηκε σε ένα πλαίσιο εδαφικής σύγκρουσης μεταξύ της κοινότητας του Shipibo και των εταιρειών που επιθυμούν να αναλάβουν τη γη τους για να καλλιεργήσουν φοινικέλαιο.
“Η εκμετάλλευση του περουβιανού Αμαζονίου επηρεάζει την επιβίωση κάθε κοινότητας στην περιοχή“, εξηγεί ο Ruíz Molleda. “Μολύνουν ποτάμια όπου οι άνθρωποι πλένονται και ψαρεύουν και καταστρέφουν τη γη στην οποία ζουν αυτοί και τα ζώα τού δάσους. Τα τελευταία χρόνια, περίπου έξι χιλιάδες εκτάρια τροπικού δάσους αφαιρέθηκαν από τις επιχειρήσεις που λειτουργούσαν παράνομα. Οι κοινότητες δεν θέλουν να πουλήσουν τα εδάφη τους και τότε είναι πού εμφανίζονται οι μπράβοι και οι δολοφόνοι“, σύμφωνα με τον ίδιο.
Το 2013 ο Mauro Pío Peña, ιστορικός ηγέτης της κοινότητας Ashaninka, δολοφονήθηκε από δυο συμπατριώτες του. Την επόμενη χρονιά δολοφονήθηκαν επίσης οι Edwin Chota Valera, Leoncio Quintisima Meléndez, Francisco Pinedo Ramírez και Jorge Ríos Pérez, ηγέτες της κοινότητας Ashaninka. Οι υποψίες δείχνουν τους επιχειρηματίες εκμετάλλευσης ξυλείας που εκμεταλλεύονται παράνομα το τροπικό δάσος του Αμαζονίου και τους εμπόρους ναρκωτικών που τους είχαν απειλήσει. Το 2015 απειλήθηκαν και άλλοι ηγέτες και μέλη της κοινότητας Shipibo της Santa Clara de Uchunya. Την ημέρα που δολοφόνησαν την Olivia, μια άλλη γυναίκα από την κοινότητα τού Shipibo, η Magdalena Flores Agustín, έλαβε έναν ανώνυμο φάκελο στο σπίτι της. Στο εσωτερικό του υπήρχαν δύο σφαίρες και μια επιστολή που απευθυνόταν σε αυτή και στον σύζυγό της: “Έχετε 48 ώρες να φύγετε από εδώ. Μια σφαίρα για καθέναν από εσάς“.
Σύμφωνα με την έρευνα, στις 19 Απριλίου ο καναδικής καταγωγής Woodroffe έφτασε έξω από το σπίτι της Olivia με μοτοσυκλέτα. Όταν εκείνη βγήκε, την πυροβόλησε πολλές φορές στο στήθος. Δύο ημέρες αργότερα η αστυνομία βρήκε το σώμα τού Καναδού δολοφόνου θαμμένο στο έδαφός τους. Έφτασαν εκεί μετά από την ανακάλυψη ενός video από τα κοινωνικά μέσα, στο οποίο μπορεί να δει κανείς αρκετούς άνδρες γύρω από τον Woodroffe. Οι ανακριτές υποπτεύονται ότι οι γείτονες της Olivia τον έπιασαν όταν προσπάθησε να δραπετεύσει και τον έσυραν με σχοινί γύρω από τον λαιμό του ενώ πρώτα τον ξυλοκόπησαν αγρίως. Το Ανώτατο Δικαστήριο της Ucayali διέταξε τη σύλληψη δύο ανδρών που εμφανίζονται στο video.
Η Olivia έγινε γνωστή έξω από το Περού και από τα ντοκιμαντέρ “Άλλοι κόσμοι” (2004) και “The Story of Panshin Beka” (2006) του σκηνοθέτη Jan Kounen.
