Ήταν μια ακόμη σπουδαία παρουσίαση αυτή της Παρασκευής στο βιβλιοπωλείο “Δύο”. Στο περιθώριό της, η συγγραφέας Δώρα Κασκάλη μίλησε για το έργο της, τη λογοτεχνία, την κρίση, για το παρόν και το μέλλον του τόπου και της συγγραφής.
Σπούδασε ελληνική φιλολογία, κάνοντας το μεταπτυχιακό της με αντικείμενο την ποίηση του Γιώργου Θεοτοκά. Από το 2010 ξεκίνησε να εκδίδει τη δουλειά της, έχοντας προσφέρει στο αναγνωστικό κοινό μέχρι στιγμής πέντε έντυπα βιβλία και ένα e-book: “Στο τρένο” (Γαβριηλίδης, 2010), “Κάτω” (Γαβριηλίδης, 2011), “Πέντε ζωές κι ένα μυθιστόρημα” (OpenBook.gr, 2012), “Ο γατούλης στον κόσμο” (“Διόπτρα”, 2014), “Ανταλλακτήριο ηδονών” (“Σαιξπηρικόν”, 2014) και “Το μαύρο κουτί της μνήμης τους” (“Οκτώ”, 2015).
“Το μαύρο κουτί της μνήμης τους” που ήταν η αφορμή για την παρουσία της στην Ξάνθη, είναι μία συλλογή δεκαέξι διηγημάτων που έχουν ως κοινά νήματα που τα συνδέουν υπόγεια το σώμα και τη μνήμη. “Πρόκειται για ιστορίες αντιηρώων, με ένα αίσθημα δικαίωσης και μια χαραμάδα ελπίδας ότι τα πράγματα μπορούν να αλλάξουν. Όλα τα διηγήματα είναι καταθέσεις ανθρώπων που προσπαθούν είτε να απαλλαγούν από τη μνήμη είτε να συμφιλιωθούν μ’ αυτή“, εξηγεί η συγγραφέας σε συνομιλία μας στο περιθώριο της εκδήλωσης.
Το βιβλίο πήρε πολύ καλές κριτικές (Εφημερίδα Συντακτών, σε μελέτη για το νεοελληνικό διήγημα κ.α.) και πάει καλά, αν και είναι “δύσκολες χρονιές για βιβλίο” όπως λέει (και) η Δώρα Κασκάλη, καταθέτοντας ότι “το συγκεκριμένο βγήκε ακριβώς στην ημερομηνία που ανακοινώθηκε το δημοψήφισμα…” και προσθέτοντας: “Η αγορά έχει πάθει μεγάλο σοκ, αλλά τα καλά βιβλία θα μείνουν. Ίσως εδώ γίνει κι ένα ξεσκαρτάρισμα. Πάντως το εκδοτικό τοπίο είναι δύσκολο“.
“Πολύ φοβάμαι ότι δεν θα μείνει τίποτε από όλα αυτά τα βιβλία”
Άλλη μία συγγραφέας που έπλεξε το εγκώμιο των εκδόσεων “Οκτώ”, η Δώρα Κασκάλη μιλάει απροσχημάτιστα για τη λογοτεχνία της κρίσης, απαντώντας σε σχετικό ερώτημά μας: “Δεν μου αρέσει η λογοτεχνία της κρίσης. Είμαστε σε μια κατάσταση σοκ και πρέπει να δούμε τι θα επιλέξουμε και τι θα κάνουμε. Ως δημιουργοί δεν είναι εύκολο να το αφομοιώσουμε αυτό και να το μεταβολίσουμε στη λογοτεχνία μας. Ακριβώς γι’ αυτό τον λόγο έθεσα μεν κάποια θέματα, ωστόσο στα βιβλία μου περνάει υπόκωφα όλο αυτό το βάσανο της κοινωνίας. Δεν θέλω να το θέσω σε πρώτο πλάνο, δεν θέλω να κάνω επικαιρική λογοτεχνία. Ούτε κοινωνιολογική μελέτη, που είναι εις βάρος της λογοτεχνίας. Πολύ φοβάμαι ότι δεν θα μείνει τίποτε από όλα αυτά τα βιβλία και μάλιστα από ανθρώπους που δεν ζουν μέσα στο πρόβλημα, αλλά απλώς το καταγράφουν εν είδει… κράχτη για να πουλήσουν. Καταλαβαίνετε τι εννοώ… Οι άνθρωποι που το ζουν και πονάνε από αυτό, είναι ανίκανοι να το εκμεταλλευτούν καλλιτεχνικά. Το αξιοποιούν με σεβασμό και όχι εμπορικά. Θα περάσει αλλιώς μέσα στη λογοτεχνία τους, αλλά δεν θα είναι σε πρώτο πλάνο. Εξάλλου δεν είναι εύκολο να έχεις άνεργους στην οικογένειά σου, να βιώνεις την παραίτηση και την κατάθλιψη του άνεργου που βγαίνει εκτός ζωής και να μπορείς να το εκμεταλλευτείς σε τέτοιο βαθμό λέγοντας ότι συμπάσχεις“.
“Η μόνη λύση είναι η επίμονη δημιουργία“
Κλείσαμε τη συνομιλία μας, με τη Δώρα Κασκάλη να καταθέτει σκέψεις για το παρόν και το μέλλον:
Ως συγγραφείς, πρέπει να συνεχίσουμε. Η μόνη λύση είναι η επίμονη δημιουργία. Θα πρέπει να είμαστε σεμνοί απέναντι στους αναγνώστες, έχουν λίγα λεφτά κι όταν παίρνουν το βιβλίο μας θα πρέπει να αξίζει τον κόπο. Πρέπει να καταθέτουμε πράγματα που αξίζει να εκδοθούν, να είμαστε πολύ αυστηροί και εμείς και οι εκδότες, παρά τις αυτοεκδόσεις που κυκλοφορούν.
Ως πολίτες θα πρέπει να σκεφτούμε διπλά. Πάλι επίμονη δημιουργία σε όποιο πόστο είμαστε. Η εποχή χρειάζεται ενδοσκόπηση, επιστροφή στο παρελθόν με δημιουργικό τρόπο. Η κρίση υπήρξε ανέκαθεν και ήταν πάντα δομική και υπαρξιακή. Όπως είπε και η Γλυκερία Μπασδέκη, “αν δεν μπορούμε να αγαπήσουμε και να αγαπηθούμε, δεν μπορούμε να υπάρξουμε ούτε ως πολίτες”.
