Ο απλοϊκός άνθρωπος της εποχής μας -και στον όρο απλοϊκός περιλαβαίνονται όχι μόνο οι αγράμματοι, παρά και οι πολύ γραμματισμένοι, που είναι αδιαφώτιστοι σε ορισμένα ζητήματα- πιστεύει ακόμη για αλήθειες τρία ψέματα. Το πρώτο ψέμα είναι η “Κοινή Γνώμη”, το δεύτερο ψέμα είναι “η παιδεία επάνω από τις κοινωνικές τάξεις” και το τρίτο ψέμα είναι “η Εκκλησία κοινή μητέρα όλων των ανθρώπων”. Ότι αυτά είναι ψέματα το κατάλαβαν πρώτα-πρώτα οι πνευματικοί πρόμαχοι των αδικημένων. Μα τώρα πια το κηρύχνουν και οι εκμεταλλευτές…
Τι είναι η “Κοινή Γνώμη”; Στις στήλες των εφημερίδων παρουσιάζεται σα μια οντότητα υπέρτατη, ο ανώτερος διαιτητής και διευθυντής για κάθε αντιγνωμία. Τη γράφουν με κεφαλαία αρχικά. Η “Κοινή Γνώμη” απαιτεί αυτό, η “Κοινή Γνώμη” φρονεί εκείνο. Για τις εφημερίδες είναι πηγή της δύναμης. Αυτές εκπροσωπούν την “Κοινή Γνώμη”. Όχι τη δική τους. Όχι τα συμφέροντα ή τα πάθη των ανθρώπων που γράφουν την εφημερίδα. Όχι τις υστεροβουλίες τους, τις πικρίες τους, τις συμπάθειες ή αντιπάθειές τους, και τις περισσότερες φορές το πλερωμένο συμφέρο τους. Και οι πιο κομματικές και φατριαστικές εφημερίδες τη θεά αυτή παρουσιάζουν στο κοινό και μιλάνε στ’ όνομά της. Υπάρχει όμως η “Κοινή Γνώμη”; Λίγο αν εξετάσει κανείς βαθύτερα το ζήτημα, θα ιδεί πως τέτοιο πράμα δεν υπάρχει. Πάρετε το πολιτειακό πρόβλημα. Κοινή γνώμη δεν υπάρχει. Άλλοι θέλουν τη Βασιλεία, άλλοι τη Δημοκρατία, άλλοι το Σοβιετικό Σύστημα. Πάρετε το οικονομικό πρόβλημα. Άλλοι θέλουν να φορολογιέται το κεφάλαιο, άλλοι θέλουν την έμμεση φορολογία. Άλλοι θέλουν προστατεφτικό δασμολόγιο, άλλοι θέλουν ελεύθερο εμπόριο, οι ενοικιαστές θέλουν ενοικιοστάσιο, οι ιδιοχτήτες δεν το θέλουν. Άλλοι θέλουν μοιρασιά στα χτήματα χωρίς αποζημίωση, άλλοι θέλουν μεγάλα χτήματα ή μεγάλες αποζημιώσεις. Πού είναι η Κοινή Γνώμη; … Πάρετε το εκπαιδευτικό πρόβλημα. Άλλοι θέλουν πλατειά και μακρόχρονη λαϊκή παιδεία, κοινή για όλα τα παιδιά, άλλοι πάλι θέλουν να χωρίζονται νωρίς τα παιδιά, που θα πάνε στη Μέση Παιδεία… Ισως όμως θα μπορούσε να πει κανείς, πως η Κοινή Γνώμη είναι η γνώμη των περισσότερων. Μα πρώτα-πρώτα αν ακριβολογήσει κανείς, και η γνώμη της πλειοψηφίας δε μπορεί να ονομαστεί “κοινή”. Και έπειτα ποιος απ’ αυτούς που μεταχειρίζονται το είδωλο, εξακριβώνει πρώτα την πλειοψηφία;
…
Και στη δική μας χώρα από την πρώτη στιγμή έτρεξαν κοντά στους καταχτητές τα φιλόδοξα και ιδιοτελή καθάρματα. Έτρεξαν πρώτα-πρώτα οι Τσολάκογλοι, οι Μπάκοι, οι Γκοτζαμάνηδες, οι Καραμάνοι, στρατηγοί, απάτριδες, πολιτικάντηδες, τυχοδιώκτες. Με την πρόφαση να περισώσουν τάχα κάτι από την καταστροφή, μα στην πραγματικότητα για να εξασφαλίσουν αξιώματα, πρωτοκαθεδρίες, φαγοπότια, ρεμούλες για τον εαυτό τους, τους συγγενείς τους και τους φίλους τους, δέχθηκαν να κυλιούνται καθημερινά στη λάσπη της προδοσίας, να κοψομεσιάζονται, να υποβοηθάνε τη λεηλασία και την ερήμωση της χώρας τους και να δίνουνε πρόσχημα νομιμότητας σε όλα τα κακουργήματα των κατακτητών… Ένας υπουργός είχε κάποτε την αναισχυντία να πει σε φίλους του που τον ρώτησαν πώς μένει στην κυβέρνηση αφού ο λαός πεθαίνει στους δρόμους από την πείνα: – Εγώ έχω το αυτοκίνητό μου. Καλά τρώγω και πίνω. Ο λαός που ήθελε πόλεμο, ας βγάλει τώρα τα μάτια του.
