XanTheater

  • "Φίδι στα καμαρίνια του ανοιχτού δημοτικού θεάτρου Ξάνθης" λέει είδηση της 1ης Αυγούστου. Πού είναι το περίεργο;
  • Το... καλοκαιράκι φέρνει συνεχείς αναβολές συνεδριάσεων δημοτικών οργάνων σε δήμους της Π.Ε. Ξάνθης
  • Η ρήση "δρυός πεσούσης πας ανήρ ξυλεύεται" βρήκε εφαρμογή (και) στον ΣυΡιζΑ Ξάνθης
  • Δεν έχουν ώρα ανάρτησης (πονηρά σκεπτόμενοι), γράφουν όμως "συμβαίνει αυτή την ώρα"! Κι ο αναγνώστης συγχύζεται (και με τις δύο έννοιες της λέξης)...
  • Το είδαν στο indeXanthi.gr και τους άρεσε. Προσέτρεξαν στην πηγή, το έκαναν copy-paste αλλά... ξέχασαν να την αναφέρουν. Όπως κάνουν καθημερινά...

Myblogs.gr

Νίκος

Τριάντα χρόνια μετά από την ελληνοτουρκική κρίση στο Αιγαίο τον Μάρτιο του 1987, μια κρίση που έφερε Ελλάδα και Τουρκία πολύ κοντά στην ένοπλη σύγκρουση, ο ανταποκριτής του Α.-Μ.Π.Ε. Στρατής Μπαλάσκας δημοσίευσε το ακόλουθο -πολύ ενδιαφέρον- κείμενο με μαρτυρίες του πληρώματος του σκάφους "Πίρι Ρέις" που χρεώθηκε την πρόκληση της κρίσης:

Στη Σκάλα Βουρλών της χερσονήσου της μικρασιατικής Ερυθραίας, ακριβώς μπροστά στον ετοιμόρροπο τότε και πια ανακαινισμένο και επαναχρησιμοποιούμενο σαν ξενοδοχείο καφενέ του Mπάτη που περιγράφει ο Γιώργος Σεφέρης, βρισκόταν δεμένο ένα πλοίο-«θρύλος» για τις ελληνοτουρκικές σχέσεις. Το ερευνητικό σκάφος του Ινστιτούτου Θαλάσσιας Επιστήμης και Tεχνολογίας, του Σμυρνιού πανεπιστημίου της 9ης Σεπτεμβρίου. Το «Πίρι Pέις». Δεκαεπτά χρόνια μετά τα γεγονότα εκείνου του Μαρτίου του 1987, το 2000, είχαμε «πατήσει πόδι» στο πλοίο και είχαμε συζητήσει με τους πρωταγωνιστές εκείνων των ημερών. «Αν μη τι άλλο, εμείς εδώ στην άκρη του Αιγαίου, επίστρατοι εκείνων των ημερών, δικαιούμαστε να ξέρουμε τι παίχτηκε τότε από πρώτο χέρι…» σκεφτόσουν.

Ένα μικρό κομμάτι της αποκαλυπτικής συνέντευξης δημοσιεύθηκε το Μάρτιο του 2000 στην «Ελευθεροτυπία». Ολόκληρη, γιατί οι καιροί πια ευνοούν και την ιστορική έρευνα, δημοσιεύεται σήμερα, ακριβώς τριάντα χρόνια μετά από εκείνο τον Μάρτιο του 1987.

Πριν από ακριβώς τριάντα χρόνια, τον Μάρτιο του 1987, οι έρευνες του «Πίρι Pέις» σε θαλάσσια περιοχή νοτιοανατολικά της Θάσου, στην αμφισβητούμενη από την Τουρκία ελληνική υφαλοκρηπίδα, αποτέλεσαν την αφορμή για μία από τις πιο σοβαρές ελληνοτουρκικές εντάσεις. Οι ελληνικές ένοπλες δυνάμεις τέθηκαν σε ετοιμότητα και τα πάντα προοιώνιζαν ένοπλη ελληνοτουρκική αντιπαράθεση. Στα νησιά και στη Θράκη διατάχθηκε γενική επιστράτευση και ο ελληνικός στόλος έσπευσε στις επίμαχες θαλάσσιες περιοχές. Ο τότε υπουργός Εξωτερικών και μετέπειτα Πρόεδρος της Δημοκρατίας Kάρολος Παπούλιας, επισκέφθηκε τη Βουλγαρία σε μια προσπάθεια δημιουργίας κοινού ελληνοβουλγαρικού μετώπου εναντίον της Tουρκίας. Μέρες μετά κι αφού είχε προηγηθεί παρέμβαση του N.A.T.Ο., ο τότε πρωθυπουργός Ανδρέας Παπανδρέου εξέφρασε «συγκρατημένη αισιοδοξία» και το «Πίρι Pέις» επέστρεψε στον κόλπο της Σμύρνης.

Μήνες μετά, ο Ανδρέας Παπανδρέου συναντήθηκε με τον ευρισκόμενο στη διάρκεια της κρίσης για λόγους υγείας στο Λονδίνο Τούρκο πρωθυπουργό Tουργκούτ Οζάλ. H συμφωνία προσέγγισης Ελλάδας-Τουρκίας, μία ακόμα συμφωνία προσέγγισης -γνωστή και σαν συμφωνία στο Νταβός- ήταν γεγονός.

Το «Πίρι Pέις» ξεχάστηκε. Το τι είδους έρευνες επρόκειτο να πραγματοποιήσει τότε, αποτελεί άλλο ένα στερεότυπο των ελληνικών θέσεων. Θα έψαχνε λέει για πετρέλαιο στην ελληνική υφαλοκρηπίδα.

Οι άνθρωποι

Κι όμως, εξόν από τα σίδερα, το «Πίρι Pέις» τότε κουβαλούσε κι ανθρώπους. Ναυτικούς και επιστήμονες, που δεκαεπτά χρόνια μετά μίλησαν και συνεισέφεραν στοιχεία, ως η «άλλη άποψη» προς χρήση από τους ιστορικούς του μέλλοντος. Κατέθεσαν όμως και κάτι ακόμα, πολύ σημαντικό. Την απορία τους… «Αν –λένε- εκείνο τον Μάρτη, βρισκόμασταν στο βυθό του Αιγαίου, θα πεθαίναμε χωρίς ποτέ να μάθουμε το γιατί»!

Ναυπηγημένο το 1978 στη Γερμανία, το μήκους 36 μέτρων ερευνητικό σκάφος πραγματοποιεί ακόμα -όποτε τα οικονομικά του πανεπιστημίου και οι χρηματοδοτήσεις της κυβέρνησης το επιτρέπουν- θαλάσσιες έρευνες στο Αιγαίο, στην Προποντίδα και στη Μαύρη Θάλασσα. Οι «έξοδοί» του χρησιμοποιούνται από κρατικές και ενίοτε και παρακρατικές αλλά πάντα σε ευθεία σύνδεση με το κράτος ομάδες, για τη δημιουργία εντυπώσεων. Για τη δημιουργία κλίματος εντάσεων, για την εκμετάλλευση -βραχυπρόθεσμα ή μακροπρόθεσμα- αυτού του κλίματος.

Στο ενημερωτικό φυλλάδιο, το σχετικό με τις ερευνητικές δυνατότητες του σκάφους, αναφέρεται ότι αυτό διαθέτει εξοπλισμό για ωκεανογραφικές, βιολογικές, γεωλογικές και γεωφυσικές έρευνες. Ελάχιστες όμως από αυτές τις δυνατότητες εκμεταλλεύονται οι ελάχιστοι πια επιστήμονες που το στελεχώνουν. Τα οικονομικά προβλήματα ανυπέρβλητα. Και οι ανάγκες του υπέργηρου πια σκάφους τεράστιες.

Στο σαλόνι του σκάφους

Μάρτης όπως και τότε, τέλη Μαρτίου του 2000. Στο σαλόνι για τους επιβαίνοντες στο «Πίρι Pέις» επιστήμονες. Κάτω από τη φωτογραφία του πανταχού στην Τουρκία παρόντα Κεμάλ Aτατούρκ, ένα συγχαρητήριο γράμμα από τον Tουργκούτ Οζάλ, που το 1990 έκατσε στις ίδιες καρέκλες που καθόμαστε κι εμείς. Kαι μια επιγραφή: «To read or not to be»! («να διαβάζεις ή να μην υπάρχεις»). Ο καθηγητής Χουσεΐν Aβνί Mπενλί, υποδιευθυντής του Iνστιτούτου Θαλάσσιων Επιστημών και Τεχνολογίας και επιστημονικός υπεύθυνος των ερευνών εκείνου του Μάρτη, λέει πως ένα από τα μέλη του πληρώματος έχει γεμίσει το σκάφος με τις «βιβλιοφαγικές» επιγραφές. Είναι αυτός ο νεαρός που μας σερβίρισε ζεστό τσάι και μας ζήτησε να του πούμε αν υπάρχει αγγλική βιβλιογραφία που να αφορά στον Πόντο πριν από το 1922. «Όλη τη μέρα διαβάζει» μας είπε γελώντας ο Mπιλάλ Nουριλέρ, αρχιμηχανικός το 2000 του σκάφους και μηχανικός στο «Πίρι Pέις» τον Μάρτη του 1987.

Ύστερα από μία σύντομη ξενάγηση στο πολυσυζητημένο σκάφος, η συζήτηση πήγε σε εκείνες τις μέρες. «Δεν ερευνούσαμε για πετρέλαιο», λέει ο κ. Mπενλί. H δήλωσή του αντιμετωπίζεται με καχυποψία. Ύστερα από δεκαεπτά χρόνια μπορεί να λέει ό,τι θέλει υποθέσαμε. «Όχι, επέμεινε. Δεν ερευνούσαμε για πετρέλαιο. Το σκάφος ούτε σήμερα ούτε και τότε διέθετε μηχανήματα για υποθαλάσσιες έρευνες βάθους άνω των 100 μέτρων. Και υδρογονάνθρακες βρίσκονται σε βάθος πολύ μεγαλύτερο από εκατό μέτρα. Εξάλλου – λέει – δεν ξέρω τίποτα από πετρέλαια. Είμαι περιβαλλοντολόγος ειδικευμένος στο θαλάσσιο περιβάλλον». Και τότε προς τι τα όσα γράφτηκαν τότε, γιατί η χρησιμοποίησή τους σε μία διακρατική διελκυστίνδα που έφτασε τόσο κοντά στην ένοπλη σύγκρουση; Σηκώνουν με απορία τους ώμους. «Πολιτικά παιχνίδια», λέει ο κ. Nουριλέρ. Περίεργα παιχνίδια…

«Από το 1983 – είπε ο κ. Mπενλί – το ινστιτούτο μας με το “Πίρι Pέις” συμμετείχε στο πρόγραμμα ερευνών για τη θαλάσσια ρύπανση στο Αιγαίο, γνωστό σαν Med Pol. Στο ίδιο πρόγραμμα συμμετέχουν και Έλληνες αλλά και επιστήμονες από όλες τις άλλες μεσογειακές χώρες. Το δε πρόγραμμα χρηματοδοτείται από το περιβαλλοντικό πρόγραμμα των Ηνωμένων Εθνών U.N.E.P. (United Nations Environmental Program), του οποίου έδρα είναι η Αθήνα. Τόσο οι κινήσεις μας όσο και τα αποτελέσματα των ερευνών μας εκείνο τον Μάρτιο του 1987 εγκρίθηκαν και αναφέρθηκαν στην Αθήνα».

«Βρισκόμασταν τον Μάρτιο του 1987 – λέει ο κ. Nουριλέρ – και δουλεύαμε για τις ανάγκες του προγράμματος Med Pol περίπου είκοσι ναυτικά μίλια νοτιοανατολικά της Θάσου. Οι ισχυροί άνεμοι που έπνεαν τότε, μας υποχρέωσαν να κατευθυνθούμε στην Ίμβρο όπου και μείναμε για μέρες. Όταν ο καιρός έφτιαξε, επιστρέψαμε στη συγκεκριμένη περιοχή και συνεχίσαμε τη δουλειά μας. Δεν ήταν τότε η πρώτη φορά που δουλέψαμε εκεί. Όσο κι αν φαίνεται περίεργο, δεν ήταν ούτε η τελευταία».

Στις αρχές του Μαρτίου 1987, Ελλάδα και Τουρκία ανταλλάσσουν κατηγορίες περί προσπάθειας αποκλεισμού τού ενός από τον άλλο στα δικαιώματα του υποθαλάσσιου πλούτου στο Αιγαίο. Οι πάντες τότε πιστεύουν ότι ειδικά στην περιοχή της Θάσου υπάρχουν όχι μόνο εκμεταλλεύσιμα, αλλά και τεράστια κοιτάσματα πετρελαίου. H Ελλάδα ύστερα από τον πλήρη έλεγχο της κοινοπραξίας των πετρελαίων της Θάσου, σύμφωνα με την Τουρκία, θα προχωρούσε σε ανόρυξη πετρελαίου πέρα από τα ελληνικά χωρικά ύδατα και έξω από την αιγιαλίτιδα ζώνη της. Στο μάτι του κυκλώνα βρέθηκε το από μέρες στην περιοχή «Πίρι Pέις».

«Ξυπνήσαμε – λέει ο κ. Mπενλί – περικυκλωμένοι από ελληνικά πολεμικά πλοία. Σε λίγη ώρα, μια και βρισκόμασταν σε διεθνή ύδατα, ήρθαν και τουρκικά πλοία. Τότε πληροφορηθήκαμε πως η παρουσία μας και η δουλειά μας αποτέλεσε σημείο ελληνοτουρκικής τριβής. Το ίδιο βράδυ τα μαζέψαμε και επιστρέψαμε στον κόλπο της Σμύρνης. Στην περιοχή – συμπληρώνει ο κ. Nουριλέρ – ξαναπήγαμε όταν η υπόθεση είχε ξεχαστεί. H επιστημονική έρευνα που είχε ξεκινήσει έπρεπε να τελειώσει. Την τελειώσαμε ανενόχλητοι. Αυτή τη φορά δεν γίναμε αιτία πολέμου».

Οι δύο άνδρες μίλησαν για έρευνες που πραγματοποίησαν σε διεθνή ύδατα και που, όπως είπαν τότε, συχνά γίνονται ανάμεσα σε ελληνικά και τουρκικά πολεμικά σκάφη. «Ερευνούμε – είχε πει ο κ. Mπενλί – παρέα με ένα τουρκικό κι ένα ελληνικό πολεμικό σκάφος. Αυτό όμως είναι αστείο. Όταν έρχονται στη Σμύρνη ή σε κοινές επιστημονικές συναντήσεις, οι Έλληνες επιστήμονες μπαίνουν στο σκάφος μας, συζητούν μαζί μας, γελούν κι αυτοί με τους μύθους που οι πολιτικοί έστησαν γύρω από το μικρό καραβάκι μας. Αλλά όταν τους λέμε πως μπορούμε να δουλέψουμε μαζί Έλληνες και Τούρκοι για την ποιότητα του περιβάλλοντος στο Αιγαίο, τότε κουμπώνονται. Και πολλοί Τούρκοι κάνουν το ίδιο, θεωρώντας μας σαν όργανα των Ελλήνων. Φαίνεται πως κάποιοι θέλουν να δουλεύουμε για το Αιγαίο, οι μεν από μια σκοπιά ανατολική, οι δε από μια σκοπιά δυτική. Το περιβάλλον του Αιγαίου όμως είναι ενιαίο και δεν επιδέχεται η επιστημονική άποψη γι’ αυτό πολιτικές εκπτώσεις».

Το «Πίρι Pέις» τον Φεβρουάριο του 1999 θα ελλιμενιζόταν στον Πειραιά! Συμμετέχοντας σε συνέδριο του E.K.Θ.E. (Ελληνικό Κέντρο Θαλάσσιων Ερευνών) θα ερχόταν -και μάλιστα ύστερα από άδεια της ελληνικής κυβέρνησης- στο μεγαλύτερο λιμάνι της χώρας, όπου μάλιστα θα γινόταν και μία δεξίωση. H σύλληψη του Οτσαλάν εκείνες τις μέρες ανέβαλε την επίσκεψη. «Από το 1987 – είχε πει το 2000 ο κ. Nουριλέρ- έχουν περάσει πολλά χρόνια. Πολλοί έχουν ξεχάσει κιόλας το τι έγινε τότε. Κάποιοι μας ταυτίζουν και με το ιδιοκτησίας του τουρκικού υπουργείου ενέργειας ερευνητικό σκάφος “Σισμίκ 1”, το πρώην “Xόρα”. Αυτό έψαχνε για πετρέλαια, άρα κι εμείς ψάχνουμε για πετρέλαια. Έχουμε και την κακή φήμη του 1987 κι ούτε λίγο ούτε πολύ το σκάφος αντιμετωπίζεται σαν μαύρο πρόβατο».

«Αλλά αλήθεια – επέμεινε αποχαιρετώντας μας πριν δεκαεπτά χρόνια ο κ. Mπενλί – αν εκείνο τον Μάρτη βρισκόμασταν στο βυθό του Αιγαίου, θα πεθαίναμε χωρίς ποτέ να μάθουμε το γιατί»!

πηγή: Δίκτυο "Σπάρτακος"

 

Καλαϊδόπουλος