XanTheater

  • Την ημέρα και ώρα των συγκεντρώσεων για την επέτειο του Πολυτεχνείου θεώρησε καταλληλότερη για να συνεδριάσει το Δημοτικό Συμβούλιο Ξάνθης!... Τελικά τα "μάζεψε" ή το "μάζεψαν" κάποιοι
  • Κουράγιο παιδιά
  • ...ναι, αλλά φτιάχνουν δρόμους!
  • Για την τρομερή ποιότητα της ασφάλτου που στρώθηκε στην 28ης Οκτωβρίου, θα τα πούμε μετά τα πρωτοβρόχια...
  • Δεν έχουν ώρα ανάρτησης (πονηρά σκεπτόμενοι), γράφουν όμως "συμβαίνει αυτή την ώρα"! Κι ο αναγνώστης συγχύζεται (και με τις δύο έννοιες της λέξης)...
  • Το είδαν στο indeXanthi.gr και τους άρεσε. Προσέτρεξαν στην πηγή, το έκαναν copy-paste αλλά... ξέχασαν να την αναφέρουν. Όπως κάνουν καθημερινά...

Myblogs.gr

Συμπληρώνονται σήμερα 41 χρόνια από τον μεγάλο σεισμό των 6,5 Richter στη Θεσσαλονίκη, που άφησε πίσω του 49 νεκρούς, συντρίμμια και περισσότερα από 17.000 κτίρια με βλάβες.

Το indeXanthi.gr (ο διαχειριστής του) τηρούσε αρχεία από τότε! Από εκεί και με τη (μικρή) βοήθεια διαφόρων δημοσιευμάτων και ενός χρονικού από την "Παράλλαξη", παραθέτουμε το λεπτομερέστερο μέχρι σήμερα χρονικό-αφιέρωμα.

Οι "ανήσυχες μέρες" πριν από τον μεγάλο σεισμό

Η σεισμική δραστηριότητα ξεκίνησε σχετικά έντονα αλλά και πυκνά από τον Μάιο, με ισχυρότερους προσεισμούς εκείνους της 24ης Μαΐου (5,8R) και της 19ης Ιουνίου (5,3R).

Το πρώτο "χτύπημα" ήρθε το απόγευμα της Δευτέρας 8 Μαΐου και ήταν διπλό: μια δόνηση 4,5R στις 17.30 και άλλη μία της ίδιας ακριβώς έντασης δώδεκα λεπτά αργότερα. Την επόμενη ημέρα η γη τρέμει διαρκώς από μικροδονήσεις μέχρι 3R και στις 10 Μαΐου η γη τραντάζεται από 5R. Τα "φίδια" ζώνουν τους θεσσαλονικείς ενώ οι κάτοικοι του Λαγκαδά κοιμούνται έξω από τα σπίτια τους. Άλλες δύο δονήσεις ανησυχούν τον κόσμο στις 13 Μαΐου, ενώ η φθίνουσα πορεία μιας εβδομάδας ανατρέπεται από δύο δονήσεις 4R στις 17.45 και 18.00 της 19ηςΜαΐου. Μετά από πέντε μέρες μικροδονήσεων, οι θεσσαλονικείς "πετάγονται" αλαφιασμένοι στις 02.48 της 24ης Μαΐου από μία ισχυρότατη δόνηση 5,8R.

Ενδεικτικό του τι συνέβαινε εκείνες τις ημέρες είναι το γεγονός ότι μόνο το Σαββατοκύριακο 27-28 Μαΐου, το Γεωδυναμικό Ινστιτούτο του Αστεροσκοπείου Αθηνών κατέγραψε διακόσιες σεισμικές δονήσεις!

Το ανεπαίσθητο καθημερινό τρέμουλο της γης ακολουθεί δόνηση 4R στις τέσσερις το πρωί της 29ης Μαΐου. Το απόγευμα (16.11 και 16.23) του Σαββάτου 3 Ιουνίου δύο δονήσεις 4R επαναφέρουν τον φόβο, που γίνεται τρόμος στη 01.30 τη νύχτα από δόνηση 5R. Στις 7 Ιουνίου (21.44 και 21.55) σημειώνονται δύο δονήσεις 4R, ενώ το Γεωδυναμικό Ινστιτούτο ανακοινώνει ότι αυτό το διάστημα καταγράφονται περί τις πενήντα δονήσεις ημερησίως.

Στις 9 Ιουνίου καταγράφονται δέκα αισθητές (οι περισσότερες ελαφρά) δονήσεις, εκ των οποίων δύο (09.55 και 13.35) ήταν άνω των 4R. Και στις 12 Ιουνίου ένα σμήνος πέντε δονήσεων από τις 20.47 μέχρι τις 21.12, με την ισχυρότερη στα 4,5R. Η σεισμική διέγερση συνεχίζεται και τη νύχτα με 4,3R στις 03.37 και άλλες τέσσερις δονήσεις άνω των 4R στη συνέχεια (03.50, 04.35, 11.48 και 19.11). Ο σεισμολόγος Μπάμπης Δρακόπουλος ανακοινώνει ότι από τον μεγάλο σεισμό της 24ης Μαΐου μέχρι τις 12 Ιουνίου, έχουν καταγραφεί πεντακόσιες δονήσεις άνω των 2R στον εστιακό χώρο της Βόλβης!

Στις 14 Ιουνίου καταγράφονται δύο δονήσεις (02.30 και 04.00) περί τα 4R, ενώ στις 17 Ιουνίου ο καθηγητής Βασίλης Παπαζάχος ανησυχεί τους… ήδη ανήσυχους –αφού βλέπουν ότι κάτι δεν πάει καλά- θεσσαλονικείς δηλώνοντας ότι "υπάρχει μια μικρή πιθανότητα για μεγαλύτερο σεισμό από αυτόν της 24ης Μαΐου"…

Το μεσημέρι (13.35) της Κυριακής 18 Ιουνίου σημειώνεται νέα ισχυρή δόνηση 5,3R και ακολουθούν άλλες τέσσερις: στις 13.49 (4,5R) και στις 14.45, 15.34 και 18.05 πάνω από 4R. Ο κόσμος τρομαγμένος αρχίζει όλο και περισσότερο να κοιμάται εκτός σπιτιών…

Ο μεγάλος σεισμός

Ο σεισμός σημειώθηκε στις 23.04 της Τρίτης 20 Ιουνίου 1978, με εστιακό βάθος δέκα χιλιομέτρων, διάρκεια δέκα δευτερόλεπτα και επίκεντρο 35 χιλιόμετρα ανατολικά-βορειοανατολικά της πόλης και συγκεκριμένα στο χωριό Στίβος που βρίσκεται ανάμεσα στις λίμνες Κορώνεια και Βόλβη. Έγινε αισθητός σε όλη τη βόρεια Ελλάδα, την (τότε) Γιουγκοσλαβία και τη Βουλγαρία. Ήταν ο πρώτος που έπληξε μεγάλο αστικό κέντρο στην Ελλάδα και θεωρείται η μεγαλύτερη σεισμική δραστηριότητα στη γύρω περιοχή από το 1932, όταν είχε σημειωθεί ο σεισμός της Ιερισσού (7,2R) στη Χαλκιδική.

Από τους 49 νεκρούς, οι περισσότεροι (37) ήταν ένοικοι της οκταόροφης πολυκατοικίας που κατέρρευσε στην πλατεία Ιπποδρομίου (από εγκληματικές "παρεμβάσεις" επιχείρησης που στεγαζόταν εκεί), εκεί όπου στη συνέχεια κτίστηκε το Κέντρο Ιστορίας Δήμου Θεσσαλονίκης.

Στην πόλη επικράτησε χάος. Οι κάτοικοι βγήκαν πανικόβλητοι από τα σπίτια τους, με αποτέλεσμα να δημιουργηθεί κυκλοφοριακό χάος που εμπόδιζε ασθενοφόρα και πυροσβεστικά να φτάσουν στα σημεία που είχαν πληγεί. Όσοι κάτοικοι δεν εγκατέλειψαν την πόλη που είχε μετατραπεί σε "φάντασμα", διανυκτέρευαν για πάρα πολλές ημέρες στο ύπαιθρο, "χύμα" ή σε σκηνές (εδώ video-χρονικό). Και η γη δεν σταματά να τρέμει…

Στη Θεσσαλονίκη κατέφθασαν οι κορυφαίοι σεισμολόγοι του κόσμου για να μελετήσουν τα ασυνήθιστα σεισμικά στοιχεία που ανέτρεψαν πολλές στατιστικές και μέχρι τότε γνώσεις.

Η μακρά μετασεισμική ακολουθία

Τον μεγάλο σεισμό ακολούθησε σειρά ισχυρών μετασεισμών με μεγαλύτερο εκείνο της 5ης Ιουλίου (5R) και μετακίνηση του επίκεντρου δυτικά της λίμνης Κορώνειας και εγγύτερα στην πόλη.

Στις 23 Ιουνίου καταγράφονται τρεις ισχυρές (μεταξύ 4-4,3R) δονήσεις στις 05.00, 15.30 και 11.00. Τη Δευτέρα 26 Ιουνίου σημειώνεται δόνηση 4R στις 03.05, ενώ από τις δέκα το βράδυ μέχρι τις δέκα της επομένης καταγράφονται τριάντα δονήσεις, που το επόμενο 24ωρο "πέφτουν" στις 22. Οι τελευταίες μέρες του Ιουνίου κυλούν με ένα μέσο ημερήσιο όρο είκοσι δονήσεων και φθίνουσα ένταση, αφού οι μεγαλύτερες ήταν 3,9R και 3,6R (12.08 και 13.12 της 29ης Μαΐου), καθώς και 3,8R και 4R (03.05 και 06.30 της 30ης Ιουνίου).

Το πρώτο 24ωρο του Ιουλίου σημειώνονται δεκαεπτά δονήσεις, που πέφτουν στις δεκαπέντε το δεύτερο, στις δέκα το τρίτο και ανεβαίνουν στις 24 στις 4 Ιουλίου. Ανάμεσά τους μια μεγάλη σε διάρκεια δόνηση 3,5R στις 2 Ιουλίου (01.10) και τρεις κυματοειδείς δονήσεις 4,5R μέσα σε τρία λεπτά (11.10, 11.11 και 11.13) της 3ης Ιουλίου. Ώσπου στις 5 Ιουλίου σημειώνονται τρεις ισχυρές δονήσεις (4,3R στις 00.36, 4,1R στη 01.20 και 5R στη 01.24) με μετατόπιση του επικέντρου εγγύτερα στην πόλη. Ακολουθούν στις 6 Ιουλίου δονήσεις 3,7R στις οκτώ το πρωί και 4R στις τρεις το μεσημέρι, στις 10 Ιουλίου 4R στις οκτώ το πρωί και 3,5R (15.45) και στις 11 Ιουλίου (οκτώ δονήσεις συνολικά) 4R στις 16.16, 3,8R στις 22.41. την επόμενη ημέρα οι δονήσεις φτάνουν στις δεκαέξι, με τις πέντε μεταξύ 3-4R. Στις 12 Ιουλίου σημειώνονται δύο δονήσεις 4,3R (20.28) και 4,1R (20.55), ακολουθούν δέκα δονήσεις το επόμενο 24ωρο με μεγαλύτερη εκείνη των 4R στις 06.45, δεκαπέντε στις 14 Ιουλίου και δώδεκα στις 16 Ιουλίου. Και η ακολουθία αρχίζει να φθίνει, μετά από 1.500 δονήσεις μέσα σε 68 ημέρες και εκλυόμενη ενέργεια ίση με οκτώ βόμβες σαν εκείνη της Χισορίμα…

Θύματα, ζημιές, πανικός και… γλέντι

Τραυματίστηκαν 220 άνθρωποι, ενώ χιλιάδες έμειναν άστεγοι σε όλο τον νομό Θεσσαλονίκης. Οι υλικές ζημιές έφτασαν στα 1,2 δισεκατομμύρια ευρώ σε σημερινές τιμές. Εντοπίστηκαν συνολικά 3.170 (4,5%) κτίρια με σοβαρές και επικίνδυνες βλάβες ("κόκκινα"), 13.918 (21,0%) κτίρια με μέσης ή και μικρής κλίμακας βλάβες ("κίτρινα") και 49.071 (74,5%) κτίρια χωρίς βλάβες ("πράσινα"). Εντοπίστηκαν εκτεταμένες βλάβες στα μνημεία της πόλης (Ροτόντα, Αχειροποίητο κ.α.) που οφείλονταν πιο πολύ στην επιδείνωση υφισταμένων βλαβών από δεκαετίες ή και αιώνες.

Στις 20 Ιουλίου και παρουσία του πρωθυπουργού Κωνσταντίνου Καραμανλή και κυβερνητικών στελεχών, στήθηκε ένα μεγάλο γλέντι με πολλούς γνωστούς τραγουδιστές στην πλατεία Αριστοτέλους (μικρότερα έγιναν και σε γειτονιές) με σκοπό τη διασκέδαση των φόβων (περιττό να αναφέρουμε το τι "προβλέψεις" και γελοιότητες έσπερναν πανικό στον κόσμο όλο αυτό το διάστημα) και την επιστροφή του κόσμου. Ο οποίος είχε αδειάσει την πόλη, έρμαιο της τρομακτικής φημολογίας αλλά και όσων είχε βιώσει για περισσότερο από ένα δίμηνο…

Την ώρα του σεισμού

Το 1978 ήταν –όπως και φέτος- χρονιά παγκοσμίου κυπέλλου, που τότε είχε γίνει στην Αργεντινή. Εκείνη την εποχή υπήρχαν δύο τηλεοπτικοί σταθμοί στην Ελλάδα, η Ε.Ρ.Τ. και η ΥΕνΕΔ. Την ώρα του σεισμού στην Ε.Ρ.Τ. παιζόταν το σίριαλ εποχής "Έξοδος κινδύνου" (Γιώργος Φούντας, Θάλεια Παπάζογλου, Δάνης Κατρανίδης κ.α.), ενώ η ΥΕνΕΔ μετέδιδε σε μαγνητοσκόπηση τον αγώνα του Ιταλία-Αυστρία (1-0 με γκολ του Ρόσι στο 14΄το οποίο δεν είδαν οι Θεσσαλονικείς, αφού η προβολή του αγώνα ξεκίνησε στις 23.00, ο σεισμός έγινε στις 23.04 και το γκολ μπήκε στο 14'). Εδώ το γκολ που χάσαμε…

Επίμετρο

Οι σχέσεις των ανθρώπων, που τότε ήταν αγνότερες, αμεσότερες και φυσικά χωρίς τη… διαλυτική μεσολάβηση της ψηφιακής "δικτύωσης", τονώθηκαν ακόμη περισσότερο στις γειτονιές και στους αυτοσχέδιους υπαίθριους "οικισμούς".

Ήταν ένα αλλιώτικο καλοκαίρι για πολλούς και αντιφατικούς λόγους –όπως αποτυπώνεται και σε πλήθος αφιερωμάτων του διαδικτύου (παραθέτουμε το ίσως πιο ενδιαφέρον εξ αυτών)- που χαράχτηκε ανεξίτηλα στη μνήμη όσων το έζησαν…

"Ο σεισμός που αγάπησα"

Υπάρχει ένα σημείο που ενώνει -εντελώς παράλογα- εμάς τους Θεσσαλονικείς σε μια αλλόκοτη νοσταλγία. Αγαπάμε εκείνο το καλοκαίρι του 1978, το καλοκαίρι του μεγάλου σεισμού των 6,5 Ρίχτερ. Για εμάς που ήμασταν παιδιά, ήταν παράδεισος. Όλο το καλοκαίρι διακοπές! Οι πιο τυχεροί ήταν στα αντίσκηνα που είχαν στηθεί στα πάρκα και τις παραλίες. Εκείνα τα μεγάλα άσπρα αντίσκηνα του στρατού, όπου κοιμόντουσαν όσοι χωρούσαν. Από τις 20 Ιουνίου έως τον Σεπτέμβριο που ψύχρανε ο καιρός.

Δεν ήταν, όμως, μόνο τα παιδιά που το απόλαυσαν. Και οι μεγαλύτεροι δεν πέρασαν άσχημα εκείνο το καλοκαίρι. Σπάνια θα ακούσεις άνθρωπο να το ξορκίζει. Ναι, δεν μιλάμε για τα θύματα και τους συγγενείς τους. Μιλάμε για όλους όσοι, ξεπερνώντας το πρώτο σοκ, συνέχισαν τη ζωή τους εντάσσοντας τους σεισμούς σε αυτή, σαν μέρος της.

Αναρωτιόμασταν μ’ ένα φίλο σχετικά με την ακατανόητη αυτή ωραιοποίηση του καλοκαιριού του σεισμού. «Ξέρεις γιατί;» μου είπε. «Επειδή τότε λειτουργούσαμε πραγματικά ομαδικά, σαν κοινωνία αλληλεγγύης. Ζούσαμε στα πάρκα. Σχεδόν χαιρόμασταν όταν γινόταν σεισμός, γιατί θα βγαίναμε στο πάρκο παρέα με τους γείτονες».

Καταλαβαίνω πώς μπορεί να σας ακούγεται, εάν δεν το ζήσατε. Έχει δίκιο, όμως, ο φίλος μου. Ο «μεγάλος σεισμός» δεν ήρθε ξαφνικά. Απ’ το 1976 είχαμε πολύ συχνά μικρούς σεισμούς, ενώ τις προηγούμενες μέρες πεταγόμασταν στα μπαλκόνια ή έξω με το παραμικρό κούνημα. Μπορώ να πω ότι περιμέναμε όλοι τον «μεγάλο σεισμό». Μέχρι τότε, περνούσαμε ώρες στα πάρκα και τους ανοιχτούς χώρους παρέα με γείτονες κι αγνώστους, προσπαθώντας να ξορκίσουμε το κακό που, όμως, ξέραμε ότι θα έρθει. Αλλά ήμασταν όλοι μαζί. Χωρίς ιδιοτέλεια, καχυποψία και μιζέρια.

Εκείνο το βράδυ της 20ης Ιουνίου έπαιζαν στο μουντιάλ της Αργεντινής η Αυστρία με την Ιταλία. Τα 6,5 Ρίχτερ που σημειώθηκαν στις 11.04, για μένα τουλάχιστον, ήταν λύτρωση. Ήταν ο «μεγάλος σεισμός». «Οk, ξεμπερδέψαμε», σκέφτηκα κι ετοιμάστηκα να γυρίσω στο σταυρόλεξο που έλυνα εκείνη την ώρα. Ήταν το μόνο που με ένοιαζε. Η οικογένειά μου έχει μια λίγο περίεργη αντίληψη του φόβου. Η μητέρα μου -ο μόνος «κανονικός» άνθρωπος- έδρασε φυσιολογικά: με άρπαξε για να βγούμε γρήγορα. Ο πατέρας μου έμεινε για να συμμαζέψει κάποια σπασμένα διότι δεν ήταν δυνατόν να αφήσει το σπίτι χάλια. Η γιαγιά μου αρνήθηκε να βγει. Πρέπει να ήταν ο μοναδικός άνθρωπος στη Θεσσαλονίκη χωρίς κινητικά προβλήματα που έμεινε στο σπίτι του όλα ανεξαιρέτως τα βράδια του καλοκαιριού του 1978. Ο μόνος λόγος που διηγούμαι πώς αντιδράσαμε εμείς, είναι επειδή δεν υπάρχει Θεσσαλονικιός ο οποίος να μην έχει να διηγηθεί με νοσταλγία τι ακριβώς έκανε την ώρα εκείνη.

Στα πάρκα και τους ανοιχτούς χώρους γινόταν χαμός. Απ’ τη μια το μουντιάλ κι ο αγώνας κι απ’ την άλλη ο σεισμός. Από το επόμενο πρωί άρχισε η αυτοοργάνωση. Η Θεσσαλονίκη έζησε στα πάρκα και «στο χωριό», όπου πάντα το θέμα ήταν ο σεισμός. Κι η ομαδική ζωή, η καθημερινότητα. Τηλεοράσεις παντού, ραδιόφωνα παντού, επισκέψεις, κεράσματα, ένα αίσθημα ασφάλειας και μοιράσματος με τους γύρω μας μέσα στην ανασφάλεια του «μεγάλου σεισμού». Αν δεν ήταν οι νεκροί στην πολυκατοικία που κατέρρευσε, η μνήμη θα ήταν απολύτως φωτεινή. Σχεδόν ανέμελη. Παιδική.

Οκτώ χρόνια αργότερα, το 1986, πάλι σε εποχή μουντιάλ, βγήκα το πρωί κι αμέσως ένιωσα κάτι περίεργο στην ατμόσφαιρα. Όλοι μιλούσαν για το περασμένο βράδυ που το πέρασαν στα πάρκα. Από κάπου βγήκε μια φήμη ότι κάποιος επιστήμονας στην Ουψάλα ειδοποίησε ότι εκείνο το βράδυ θα γίνει μεγάλος σεισμός και θα ισοπεδωθεί η Θεσσαλονίκη. Παραδόξως, όλοι οι Θεσσαλονικείς είχαν κάποιον συγγενή στη Γερμανία, ο οποίος είχε ένα φίλο, ο ξάδερφος του οποίου ήταν μπατζανάκης με την ξαδέρφη σεισμολόγου από την Ουψάλα. Η φήμη πήρε μέσα σε λίγη ώρα διαστάσεις επιδημίας και έκανε τους πάντες να ξενυχτήσουν στα πάρκα και να επιστρέψουν το πρωί σπίτια τους ξεκαρδισμένοι απ’ το πάθημά τους. Τους πάντες, εκτός από εμάς.

Γύρισα στο σπίτι μες στα νεύρα που έχασα αυτήν την καταπληκτική εμπειρία κι έκανα Ε.Δ.Ε. για να ανακαλύψω εμείς γιατί δε βγήκαμε έξω. Μα καλά, κανείς δε σκέφτηκε να μας τηλεφωνήσει; Φυσικά σκέφτηκε. Όμως, όπως η Ε.Δ.Ε. μου αποκάλυψε, ο αδερφός μου ο οποίος σήκωνε τα τηλέφωνα εκείνο το βράδυ από το δωμάτιό του αποφάσισε ότι πρόκειται περί μπούρδας κι ότι δεν έχει κανένα λόγο να μας ειδοποιήσει. Εκ του αποτελέσματος, αποδείχτηκε φυσικά ότι είχε δίκιο. Έλα όμως που όλος ο κόσμος είχε να διηγείται νυχτερινές ιστορίες εκτός από μένα!

Φανταστείτε, όμως, πόση νοσταλγία για το καλοκαίρι του 1978 έκρυβε εκείνη η νύχτα που ξενύχτησε άδικα η Θεσσαλονίκη λόγω του «επιστήμονα από την Ουψάλα».

Γράφοντας αυτά, τηλεφώνησα στον Κώστα Γιαννακίδη για να του πω τι γράφω και να τον ρωτήσω μήπως είμαι υπερβολική. «Όχι ρε συ, ήταν τόσο ωραία τότε!» μου είπε κι άρχισε να μου λέει για το Αυστρία-Ιταλία και το μοναδικό γκολ που μπήκε λίγο μετά το σεισμό...

Συμπλήρωμα Κ. Γιαννακίδη: Στο μπαλκόνι με τον μπαμπά, να βλέπουμε από στην ασπρόμαυρη τηλεόραση μουντιάλ. Και την αμέσως επόμενη στιγμή η οικογένεια να φεύγει τρέχοντας από τις σκάλες μαζί με την υπόλοιπη πολυκατοικία -μάταιος ο πανικός, η πολυκατοικία μας βγήκε «πράσινη» στην αξιολόγηση. Και μετά φυγή στη Χαλκιδική, σχεδόν ένα τρίμηνο εκεί. Μπάνια και επισκέψεις στη Θεσσαλονίκη. Φίλοι που έμεναν στις σκηνές και περνούσαν ωραία. Έχω μιλήσει με ανθρώπους της γειτονιάς, στην Ιπποδρομίου, στην πολυκατοικία που έπεσε. Οι καινούργιοι, φοιτητές κατά κύριο λόγο, δεν ξέρουν ότι εκεί ήταν η πολυκατοικία. Η πολυκατοικία του «Νίκου»...

 

Καλαϊδόπουλος
yavuz
Μπουμπούκης