Με αφορμή τις πρωτοβουλίες που λαμβάνονται ήδη από τέσσερα ελληνικά νησιά αλλά και τις υποχρεώσεις που έχει αναλάβει η Ελλάδα στο πλαίσιο της Ε.Ε., το Ευρωπαϊκό Κέντρο Καταναλωτή Ελλάδας στηρίζει την προώθηση μέτρων που περιορίζουν τη χρήση της πλαστικής σακούλας.
Υπενθυμίζεται ότι με την Οδηγία 2015/720/Ε.Ε. της 29ης Απριλίου 2015, (την οποία τα κράτη-μέλη θα ενσωματώσουν στο εθνικό δίκαιό τους έως τις 27 Νοεμβρίου 2016), θα πρέπει να θεσπίσουν μέτρα που θα εξασφαλίζουν τη μείωση χρήσης της πλαστικής σακούλας μεταφοράς. Στα κράτη-μέλη παρέχονται δύο επιλογές:
- Είτε θα λάβουν μέτρα ώστε η μέση ετήσια κατανάλωση να μην υπερβαίνει τις 90 ελαφριές σακούλες ανά πολίτη έως τις 31 Δεκεμβρίου 2019 και τις 40 έως τις 31 Δεκεμβρίου 2025
- Είτε θα επιβάλουν χρέωση στις πλαστικές σακούλες από τα τέλη του 2018.
Τα μέτρα αυτά μπορούν να ληφθούν και σωρευτικά.
Έως τις 27 Μαΐου 2016 η επιτροπή θα εκδώσει πράξη για τον καθορισμό της μεθόδου υπολογισμού της ετήσιας κατά κεφαλή κατανάλωσης λεπτών πλαστικών σακουλών μεταφοράς. Έως τις 27 Μαΐου 2017 η επιτροπή θα εκδώσει πράξη για τον καθορισμό των προδιαγραφών των σημάτων ή σημάνσεων αναγνώρισης από τους καταναλωτές των πλαστικών σακουλών που είναι βιοαποικοδομήσιμες.
Έχει αποδειχθεί ότι τα σημερινά επίπεδα χρήσης πλαστικών σακουλών δημιουργούν υψηλή συσσώρευση απορριμμάτων και επιδεινώνουν το πρόβλημα των απορριμμάτων, ιδίως στα θαλάσσια οικοσυστήματα με σοβαρές επιπτώσεις για τους θαλάσσιους πληθυσμούς, αλλά και στο έδαφος αφού μπορούν να διατηρούνται για εκατοντάδες χρόνια σε κατακερματισμένη μορφή.
Τα επίπεδα χρήσης πλαστικών σακουλών μεταφοράς ποικίλλουν σημαντικά στο εσωτερικό της Ευρωπαϊκής Ένωσης, λόγω των διαφορών που παρατηρούνται στις καταναλωτικές συνήθειες, καθώς και την ευαισθητοποίηση σε περιβαλλοντικά θέματα. Σύμφωνα με στοιχεία του ευρωπαϊκού κοινοβουλίου, το 2010 κάθε πολίτης της Ε.Ε. χρησιμοποίησε κατά μέσο όρο 198 πλαστικές σακούλες, το 90% των οποίων ήταν λεπτές (με πάχος μικρότερο από 0,05 χιλιοστά), σακούλες μιας χρήσης που είναι και οι πιο ρυπογόνες ενώ έχουν το χαμηλότερο ποσοστό ανακύκλωσης. Την ίδια χρονιά, περισσότερα από 8 δισ. σακούλες στην Ε.Ε. μετατράπηκαν σε σκουπίδια έπειτα από μία μόνο χρήση.
Στην Ελλάδα -σύμφωνα με εκτιμήσεις- το 2015 αντιστοιχούσαν 269 πλαστικές σακούλες ανά άτομο τον χρόνο, ξεπερνώντας αρκετά τον ευρωπαϊκό μέσο όρο. Αυτή η εκτεταμένη χρήση έχει επιπτώσεις και στον τουρισμό και την ποιότητα ζωής, ενώ επιβαρύνει και με σημαντικό κόστος τους μηχανισμούς περισυλλογής απορριμμάτων.
Σύμφωνα με τα στοιχεία του Δικτύου Ευρωπαϊκών Κέντρων Καταναλωτή, δύο μόνο κράτη μέλη, η Ολλανδία και η Ιταλία (για τις μη βιοδιασπώμενες) έχουν καταρχήν απαγορεύσει τη δωρεάν διάθεση πλαστικών σακουλών μεταφοράς. Στη Γαλλία η απαγόρευση θα ισχύσει για τις μιας χρήσης πλαστικές σακούλες από την 1.7.2016. Στη Γερμανία περίπου 260 –έως τώρα– επιχειρήσεις έχουν αυτοδεσμευθεί ότι θα χρεώνουν τις πλαστικές σακούλες, ενώ γίνεται προσπάθεια διεύρυνσης αυτού του αριθμού. Στην πλειονότητα των άλλων κρατών-μελών επιτρέπεται η χρήση με χρέωση που κυμαίνεται από 0,02 έως ένα ευρώ.
Η αναπληρώτρια Συνήγορος Καταναλωτή και διευθύντρια του Ευρωπαϊκού Κέντρου Καταναλωτή Ελλάδας Αθηνά Κοντογιάννη, δήλωσε: “Είναι αναγκαίο να ευαισθητοποιηθούν οι καταναλωτές σε σχέση με τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις της χρήσης πλαστικών σακουλών μεταφοράς και να αλλάξει, ιδίως μέσω ειδικών εκπαιδευτικών προγραμμάτων για τα παιδιά, η εσφαλμένη νοοτροπία ότι το πλαστικό είναι ένα ακίνδυνο υλικό χαμηλού κόστους“.
