Το πρόγραμμα εκδηλώσεων είναι το ακόλουθο:
Δευτέρα 4, Παρασκευή 8 και Κυριακή 10 Ιουλίου
21.30 στην καπνΑποθηκη της Φ.Ε.Ξ. H θεατρική ομάδα της Φ.Ε.Ξ. «οδός ονείρων» παρουσιάζει την παράσταση «ιστορίες… με μια κλωστή».
Κείμενα των Γ. Βιζυηνού, Γ. Θεοτοκά, Π. Σπηλιοπούλου, Δ. Βλάχου, Α. Τσέχωφ και παραδοσιακή μουσική με την ορχήστρα του Φεστιβάλ Ανατολικής Μουσικής.
Υπάρχουν στη ζωή μας κάποιες στιγμές εκτός χρόνου και εκτός τόπου. Στιγμές που βιώνονται σαν στιγμιαία λάμψη που περνάει μέσα από μια ρωγμή του συμπαγούς τοίχου της κανονικής μας ζωής και μας τυφλώνει. Όμως την ίδια στιγμή της τύφλωσης από τον χείμαρρο του φωτός μάς αποκαλύπτεται κι ένα νόημα άρρητο που αποτείνεται σε μας και αφορά μόνον εμάς. Υπάρχουν βέβαια και οι άλλες. Ξένες, παράξενες, ιστορίες άλλων… Όμως σαν τις ακούσεις είναι σαν να τις έχεις ζήσει… σου αφήνει αυτήν την αίσθηση της ζωής της αληθινής κι ας ξέρεις πως είναι θέατρο. Με μια κλωστή μαντάρουμε τις ιστορίες στα μέτρα μας κι είναι δικές μας, για λίγο ή για πάντα… Αυτές τις ιστορίες που από στόμα σε στόμα και από την πένα του συγγραφέα ξαναπέρασαν στα χείλη μας, ευελπιστούμε να σας τις μεταφέρουμε στη σκηνή.
Είσοδος 5€ με κρασί – οικονομική ενίσχυση του Λαογραφικού και Ιστορικού Μουσείου Ξάνθης. Πληροφορίες-κρατήσεις: 25410 25421.
Τετάρτη 20 Ιουλίου
19.00 στο Πολύστυλο Αβδήρων: Υπαίθριος εσπερινός.
Με φόντο το Θρακικό πέλαγος θα τελεστεί εσπερινός στα ερείπια του επισκοπικού ναού Πολύστηλο, ιερουργούντος του μητροπολίτη Ξάνθης και Περιθεωρίου Παντελεήμονος και με τη συμμετοχή του Συλλόγου Ιεροψαλτών Ξάνθης “Γρηγόριος ο πρωτοψάλτης” με χοράρχη τον Ιωάννη Κατσούλη. Είσοδος ελεύθερη
Πέμπτη 21 Ιουλίου
21.00 στην αυλή με τα χαμάμ στο Λαογραφικό και Ιστορικό Μουσείο Ξάνθης: Συναυλία «Ανατολή, Ανατολή μου» με την ορχήστρα του Φεστιβάλ Ανατολικής Μουσικής.
Το φεστιβάλ ανατολικής μουσικής κλείνει φέτος 8 χρόνια συνεχούς παρουσίας στα πολιτιστικά δρώμενα της πόλης μας και για πρώτη φορά παρουσιάζει τους καρπούς της λειτουργίας του. Μέσα από την ίδρυση και λειτουργία της «Ορχήστρας του Φεστιβάλ Ανατολικής Μουσικής» της οποίας η λειτουργία και φιλοξενία γίνεται στο φιλόξενο περιβάλλον του λαογραφικού μουσείου της Φ.Ε.Ξ., ντόπιοι μουσικοί, μαθητές μουσικών σχολείων, φοιτητές, καθηγητές μουσικής και ερασιτέχνες μουσικοί, αποτελούν την ορχήστρα του φεστιβάλ η οποία φέτος θα παρουσιάσει σε μια μοναδική εκδήλωση μουσικές γνωστές και άγνωστες, τραγούδια και οργανικούς σκοπούς του ελλαδικού χώρου αλλά και της ευρύτερης ανατολικής Μεσογείου, συνενωμένα κάτω από όμοιες τροπικές και ρυθμικές δομές οι οποίες λειτουργούν ως συνδετικός κρίκος και αποδεικνύουν με τον πιο περίτρανο τρόπο το κατ’ άλλους προφανές, τις κοινές καταβολές του συνόλου των μουσικών ιδιωμάτων της ανατολικής Μεσογείου.
Την ορχήστρα αποτελούν: Κώστας Πετρονικολός, κανονάκι – Παναγιώτης Κολοβός, κλαρίνο – Σάκης Καρακώστας, βιολί – Αναστάσιος Δασκαλόπουλος, λαούτο – Δημήτρης Χατζηδημητρίου, κρουστά – Μαρία Κοτζακελίνη, τραγούδι – Ευαγγελία Κυριαζοπούλου, ούτι-τραγούδι – Μαρία Πρασίνη, κρουστά-τραγούδι – Ασημένια Τάσσου, τραγούδι – Γιάννης Κατσούλης, ούτι-τραγούδι-διδασκαλία.
Είσοδος 5€ με κρασί – οικονομική ενίσχυση του Λαογραφικού και Ιστορικού Μουσείου Ξάνθης. Πληροφορίες-κρατήσεις: 25410 25421
Παρασκευή 22 Ιουλίου
21.00 στην πλατεία της Μάνδρας Ξάνθης: «Ιστορίες από την ανατολή». Συναυλία με την «Ορχήστρα του Φεστιβάλ Ανατολικής Μουσικής της Φ.Ε.Ξ.» και έκθεση του υλικού από το αρχείο «Σέρντιβαν-Μάνδρα».
«Η βροχή έσβησε τα χνάρια σου κι έμεινε ο απόηχος των βημάτων, σφήνα στη μνήμη…». Παρουσίαση στοιχείων της ιστορίας του προσφυγικού οικισμού Σέρντιβαν Μικράς Ασίας – Μάνδρας Ξάνθης, έτσι όπως αυτά αποκαλύπτονται από το αρχείο «Σέρντιβαν-Μάνδρα». Στη συνέχεια συναυλία παραδοσιακής μουσικής.
Ο Πολιτιστικός Σύλλογος Μάνδρας Ξάνθης ιδρύθηκε από μικρασιάτες πρόσφυγες του χωριού Σέρντιβαν της περιφέρειας Αντάπαζαρ της Βιθυνίας. Στο πλαίσιο των προσπαθειών για την ευαισθητοποίηση των μελών του σε θέματα που αφορούν στη διάδοση και συνέχεια της ιστορικής μνήμης, ξεκίνησε μια εκστρατεία συγκέντρωσης κάθε είδους υλικού που σχετίζεται με την ιστορία του οικισμού.
Συνδιοργάνωση: Φ.Ε.Ξ. – δήμος Αβδήρων. Είσοδος ελεύθερη.
Κυριακή 31 Ιουλίου
21.00 στον μπεκτασίδικο τεκέ «Κιουτουκλού μπαμπά» στο Σέλινο Ξάνθης: «Ιερές μουσικές των Βαλκανίων».
Οι διδάσκοντες στη μουσική κατασκήνωση της Φ.Ε.Ξ. Μάρκος Σκούλιος, Γιώργος Ψάλτης, Δημήτρης Παναγούλιας, Γιάννης Κατσούλης και Χρήστος Μπαρτζόπουλος, καθώς και μαθητές που θα παρακολουθήσουν το πρόγραμμα της κατασκήνωσης, θα παρουσιάσουν μουσικό αφιέρωμα στις ιερές μουσικές των Βαλκανίων. Το αφιέρωμα θα περιλαμβάνει ύμνους της ορθόδοξης ανατολικής εκκλησίας καθώς και των Μεβλεβί και Μπεκτασί δερβίσηδων.
Ο τεκές βρίσκεται στη δυτική όχθη της λίμνης Βιστωνίδας, στο μέσο μεγάλης καλλιεργήσιμης έκτασης (θέση Καλάμι) κοντά στο χωριό Σέλινο. Από το συγκρότημα του τεκέ σήμερα σώζεται και έχει αποκατασταθεί ο τουρμπές (μαυσωλείο), ενώ τα άλλα οικοδομήματά του έχουν καταστραφεί. Πρέπει να βρισκόταν σε μαγευτική τοποθεσία, μέσα σε δάσος από φτελιές, όπως μαρτυρούν περιηγητές του 19ου αιώνα. Ο τουρμπές είναι ένα λιθόκτιστο οκταγωνικό οικοδόμημα με επιμελημένη τοιχοποιία από πελεκητούς δόμους της περιοχής, με θολωτή οροφή και δύο εισόδους στην ανατολική και νότια πλευρά του. Στον κυρίως θάλαμο βρίσκεται τάφος με κατεστραμμένα τα υλικά δομής του που σκεπάζεται με πράσινα υφάσματα, ενώ διακρίνονται και μισοκατεστραμμένα μπεκτασικά σύμβολα όπως ο πέλεκυς και το κιουλάχι (μπεκτασική μίτρα). Στην ανατολική είσοδο υπάρχει θολωτός προθάλαμος.
Συνδιοργάνωση: Φ.Ε.Ξ. – δήμος Αβδήρων. Είσοδος ελεύθερη.
Τετάρτη 3 Αύγουστου
21.00 στο αρχοντικό Παμουκτσόγλου στα Άβδηρα: «Άστυ και περιφέρεια στην οθωμανική εποχή».
Στη συναυλία αυτή θα παρουσιαστεί ένα πρόγραμμα που θα περιλαμβάνει λόγια και λαϊκά κομμάτια των μεγάλων αστικών κέντρων της οθωμανικής εποχής, όπως και οργανικούς σκοπούς και τραγούδια της οθωμανικής περιφέρειας. Θα συμμετάσχουν οι διδάσκοντες στη μουσική κατασκήνωση της Φ.Ε.Ξ. Μάρκος Σκούλιος, Γιώργος Ψάλτης, Δημήτρης Παναγούλιας, Γιάννης Κατσούλης και Χρήστος Μπαρτζόπουλος, καθώς και μαθητές που θα παρακολουθήσουν το πρόγραμμα της κατασκήνωσης.
Το αρχοντικό Παμουκτσόγλου είναι καστρόσπιτο, τυπικό θρακικό πλατυμέτωπο με χαγιάτι ανοιχτό στην αυλή. Κρύπτες, κρυφά κλιμακοστάσια, δίοδος διαφυγής, καταπακτές, υπόγεια με ισχυρή λιθοδομή, σχεδόν απόρθητο για τα δεδομένα της εποχής του που πιθανότατα τοποθετείται περί το 1860-70. Κτίστηκε από τον Παναγιώτη Παμουκτσόγλου, που στα μέσα του 19ου αιώνα εγκαταστάθηκε στα Άβδηρα, προερχόμενος από την Κωνσταντινούπολη, ασχολούμενος με το εμπόριο του καπνού. Συνδιοργάνωση: Φ.Ε.Ξ. – δήμος Αβδήρων.
Παρασκευή 19 Αύγουστου
21.00 στην αυλή του Αγίου Βλασίου: Συναυλία «Από το Φανάρι στην αυλή του Αγίου Βλασίου».
Το Φανάρι ως λίκνο της ρωμιοσύνης και της εκκλησιαστικής ζωής, αποτέλεσε τον κατ’ εξοχήν χώρο στον οποίο αναπτύχθηκε η βυζαντινή εκκλησιαστική μουσική ως κομμάτι της λειτουργικής ζωής του πατριαρχικού ναού. Ονομαστοί είναι οι πρωτοψάλτες, λαμπαδάριοι, δομέστιχοι και κανονάρχες, που πέραν της σημαντικής προσφοράς στη βυζαντινή εκκλησιαστική μουσική ασχολήθηκαν και με τη λεγόμενη «εξωτερική μουσική» (κοσμική) και διακρίθηκαν είτε ως εκτελεστές-τραγουδιστές (Χανεντέδες, Γκαζέλχαν), οργανοπαίκτες, συνθέτες, είτε συνδυάζοντας όλα τα παραπάνω.
Ο σύλλογος ιεροψαλτών Ξάνθης «Γρηγόριος ο Πρωτοψάλτης» σε συνεργασία με την ορχήστρα Λόγιας Ανατολικής Μουσικής της Φ.Ε.Ξ. παρουσιάζουν σε μια ξεχωριστή συναυλία, μουσικό υλικό και από τις δυο μουσικές παραδόσεις μέσα στη φιλόξενη και γεμάτη θύμησες αυλή του ναού Αγίου Βλασίου (απέναντι από το σπίτι του Χατζιδάκι, πρώην φρουραρχείο).
Τέταρτη 31 Αύγουστου
21.00 στην κατοικία του καπνεμπόρου Αμέτ Γιουσούφ Ογλού, στην παλιά Χρύσα Ξάνθης: Συναυλία «Βαλκανικοί δρόμοι».
Η Κατερίνα Παπαδοπούλου (τραγούδι), ο Σωκράτης Σινόπουλος (λύρα) και ο Κυριάκος Ταπάκης (ούτι) προσκαλούν τον Βούλγαρο δεξιοτέχνη του καβάλ Nedyalko Nedyalkov σε μια δημιουργική συνάντηση με αφορμή τις κοινές καταβολές των μουσικών ιδιωμάτων των δύο χωρών. Αποτέλεσμα αυτής της σύμπραξης είναι μια πολύ ενδιαφέρουσα νέα ανάγνωση του μουσικού υλικού, που επιτυγχάνεται με την αμοιβαία προσέγγιση των τεσσάρων μουσικών σε μια κοινή μουσική γλώσσα, διατηρώντας ταυτόχρονα ο καθένας τους τον ιδιαίτερο μουσικό χαρακτήρα του. Θα ακουστούν ελληνικά τραγούδια και σκοποί, βουλγάρικες μελωδίες, καθώς και κομμάτια από τον ευρύτερο γεωγραφικό χώρο των Βαλκανίων και της ανατολικής Μεσογείου. Συνδιοργάνωση: Εφορεία Νεοτέρων Μνημείων Ξάνθης, Φ.Ε.Ξ., δήμος Ξάνθης. Είσοδος ελεύθερη.
Σχετικά με το φεστιβάλ
Το φεστιβάλ ανατολικής μουσικής συνεχίζει για όγδοη χρονιά φέτος, περιλαμβάνοντας συναυλίες και σεμινάρια που αναδεικνύουν την μακραίωνη συγγένεια μουσικών παραδόσεων του τόπου μας με αντίστοιχες της ανατολής. Ψαλτοτράγουδα και συνθέσεις μεγάλων δημιουργών της ορθόδοξης εκκλησιαστικής μουσικής, συνθέσεις λόγιας ανατολικής μουσικής Ρωμιών, Τούρκων, Αρμενίων, Εβραίων και Αράβων συνθετών, μουσικές των Μεβλεβί και Μπεκτασί δερβίσηδων και σεφαραδίτικα τραγούδια, θα δώσουν μία πλούσια εικόνα της πολυπολιτισμικής οθωμανικής εποχής.
Την μουσικολογική τεκμηρίωση της συγγένειας των παραδόσεων της ευρύτερης περιοχής της ανατολικής μεσογείου θα συνεχίσουν τα σεμινάρια τροπικότητας, ρυθμολογίας και ανατολικών οργάνων που θα πραγματοποιηθούν φέτος στη μουσική κατασκήνωση της Φ.Ε.Ξ. στα Άβδηρα. Παράλληλα, στα πλαίσια του φεστιβάλ θα γίνουν παρουσιάσεις στοιχείων της προσφυγικής μικρασιατικής ιστορίας, όπως και εκδηλώσεις που θα συμπληρώσουν την προσπάθεια να αποτυπωθεί μια συνολικότερη εικόνα της καθ’ ημάς ανατολής.
Εκπαιδευτικές δράσεις του φεστιβάλ
- Μουσική κατασκήνωση της Φ.Ε.Ξ. από 28 Ιουλίου έως και 4 Αυγούστου στα αρχαία Άβδηρα. Μουσικά όργανα, φωνή και θεωρητικά της ανατολικής μουσικής. Η μουσική κατασκήνωση έρχεται να λειτουργήσει συμπληρωματικά στις ήδη υπάρχουσες περιφερειακές δομές σεμιναριακών κύκλων με σολίστες που λειτουργούν τα τελευταία χρόνια. Σκοπός της είναι η αξιοποίηση νέων δομών (κατασκηνώσεις της πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης στα αρχαία Άβδηρα) στο πλαίσιο του φεστιβάλ, συστηματικότερων εκπαιδευτικών δράσεων σε συνδυασμό με αναψυχή σ’ ένα πραγματικά πανέμορφο περιβάλλον, η δυνατότητα συμμετοχής με το ελάχιστο δυνατό κόστος και τέλος το σμίλευμα όχι μόνο ως προς την εκπαιδευτική διαδικασία και συμμετοχή στις εκδηλώσεις, αλλά και ως μιας «παρέας» που αγαπά την ανατολική μουσική. Πληροφορίες-συμμετοχές: 25410 25421 – www.fex.org.gr.
- Σεμινάρια: Τρίτη 30 και Τετάρτη 31Αυγούστου στο Λαογραφικό και Ιστορικό Μουσείο Ξάνθης. Σεμινάριο παραδοσιακού τραγουδιού, με την Κατερίνα Παπαδοπούλου. Μουσική ομάδα, με τον Σωκράτη Σινόπουλο. Πληροφορίες-συμμετοχές: 25410 25421 – www.fex.org.gr.
Παράλληλες εκδηλώσεις
- Ραδιοφωνικά αφιερώματα «Ανατολική μουσική στον αέρα της παλιά πόλης». Το Ράδιο Ξάνθη 93,5 οργανώνει καθ’ όλη τη διάρκεια του φεστιβάλ ένα αφιέρωμα στη λόγια ανατολική μουσική. Συνεντεύξεις, ζωντανή μουσική, αφιερώματα και εκπομπές, συνθέτουν ένα εξαιρετικό πρόγραμμα για να γνωρίσει κανείς τη λόγια ανατολική μουσική. Συντονίζει ο Γιάννης Κατσούλης.
- «Σαν θερινό σινεμά» στην αυλή με τα χαμάμ στο Λαογραφικό και Ιστορικό Μουσείο Ξάνθης. Η κινηματογραφική λέσχη της Φ.Ε.Ξ. σ’ ένα κινηματογραφικό ταξίδι με προβολές ταινιών και ντοκιμαντέρ.