Πριν δούμε αναλυτικά τα εξαγόμενα των εκθέσεων, παραθέτουμε το περιεχόμενο συνομιλίας μας με την επιστημονική υπεύθυνη του Κέντρου Πρόληψης Ξάνθης Παγώνα Διούδη.
Ξεκινώντας από τις τρεις δράσεις που το κέντρο προγραμμάτισε φέτος γύρω από την ημέρα κατά των ναρκωτικών, η κα Διούδη λέει: «Η μία αφορά σε ημερίδα για την πρόληψη και καταπολέμηση των ναρκωτικών που διοργανώνει το Δ΄ Σώμα Στρατού και θα γίνει στις 26 Ιουνίου. Η δεύτερη είναι μια εκδήλωση που θα γίνει εκείνες τις ημέρες, με αφορμή την ολοκλήρωση ενός προγράμματος εκπαίδευσης νηπιαγωγών. Και η τρίτη δράση θα είναι η διανομή έντυπου ενημερωτικού υλικού στις πλατείες της πόλης».
Συμφωνώντας με τα εξαγόμενα των εκθέσεων, η συνομιλήτριά μας δηλώνει ότι «σαφώς και υπάρχει αυξητική τάση και μάλιστα παγκοσμίως και όχι μόνο στη χώρα μας». Ακούστε τις εκτιμήσεις της καθώς και –αφορμής δοθείσης- τα της λειτουργίας του Κέντρου Πρόληψης Ξάνθης.
Οι εκθέσεις για το πρόβλημα των ναρκωτικών σε Ευρώπη και Ελλάδα
Την επείγουσα ανάγκη να απεξαρτηθεί η πολιτική κατά των ναρκωτικών από τις πολιτικές της Ευρωπαϊκής Ένωσης για το ζήτημα επιβεβαιώνει η έκθεση «Για τα ναρκωτικά 2014: Τάσεις και εξελίξεις» του οργανισμού της Ε.Ε. για τα ναρκωτικά και της Ετήσιας Έκθεσης του Εθνικού Κέντρου Τεκμηρίωσης και Πληροφόρησης για τα Ναρκωτικά «Για την κατάσταση του προβλήματος των ναρκωτικών και των οινοπνευματωδών στην Ελλάδα 2013».
Επιπλέον για μια ακόμα φορά κατέρρευσε ο μύθος της «αθώας» κάνναβης αφού «αποτελεί πλέον τη συχνότερα αναφερόμενη ουσία χρήσης απ’ όσους ξεκινούν θεραπεία απεξάρτησης για πρώτη φορά στη ζωή τους», όπως αναφέρεται στην έκθεση του EMCDDA. Ο συνολικός αριθμός των χρηστών που ξεκίνησαν θεραπεία για πρώτη φορά αυξήθηκε από 45.000 σε 61.000 μεταξύ των ετών 2006-2011 και το 2012 στις 59.000. Η ετήσια κατανάλωση κάνναβης στην Ε.Ε. εκτιμάται σε περίπου 2.000 τόνους.
Χιλιάδες είναι και οι εξαρτημένοι από υποκατάστατα, αφού σε δεκαεπτά χώρες της Ε.Ε. πάνω από το 10% των χρηστών ζητά να απεξαρτηθεί από μεθαδόνη, βουπρενορφίνη, φαιντανύλη. Σε ορισμένες χώρες οι συγκεκριμένες ουσίες έχουν καταστεί πλέον τα πιο διαδεδομένα ναρκωτικά. Ο αριθμός των θανάτων που συνδέονται με τη χρήση ηρωίνης μειώνεται, ενώ αυξάνονται δραματικά εκείνοι που συνδέονται με τη χρήση συνθετικών οπιοειδών. Ωστόσο η Ε.Ε. διατηρεί το δόγμα της «μείωσης της βλάβης» και πριμοδοτεί όλο και περισσότερο τα προγράμματα υποκατάστασης, χορηγώντας μεθαδόνη και βουπρενορφίνη.
Η κατάσταση στην Ελλάδα
Στην ετήσια έκθεση 2013 για την «κατάσταση του προβλήματος των ναρκωτικών και των οινοπνευματωδών στην Ελλάδα» που παρουσιάστηκε από την επιστημονική υπεύθυνη του Εθνικού Κέντρου Τεκμηρίωσης και Πληροφόρησης για τα Ναρκωτικά Μανίνα Τερζίδου, προκύπτει ότι:
- Κατά 119% αυξήθηκαν οι αιτήσεις για απεξάρτηση από την κάνναβη την περίοδο 2008-2012 και στη μη ιατρική χρήση ή κατάχρηση συνταγογραφούμενων ψυχοδραστικών φαρμάκων, κυρίως από εξαρτημένους σε άλλες ουσίες (100% αύξηση το 2012 συγκριτικά με το 2008).
- Από τους 9.878 εξαρτημένους που ήταν στα προγράμματα υποκατάστασης το 2012, μόλις το 1,1% (110 άτομα) ολοκλήρωσε το πρόγραμμα. Τα «στεγνά» προγράμματα παρακολούθησαν 978 άτομα και το 20,7% (357 άτομα) από αυτούς ολοκλήρωσαν το πρόγραμμα και βγήκαν «καθαροί» στην κοινωνία.
- Ο καθοριστικός ρόλος της οικογένειας αποτυπώνεται από το γεγονός ότι οικογένεια και φίλοι (για το 38,1% των χρηστών) αποτελούν τις συχνότερα αναφερόμενες πηγές παραπομπής σε θεραπεία. Οι χρήστες που πήραν οι ίδιοι πρωτοβουλία να ενταχθούν σε πρόγραμμα θεραπείας καταγράφουν ποσοστό 35,1%. Το 56,8% των αιτήσεων θεραπείας έγιναν σε «στεγνά» προγράμματα και το 37,5% σε πρόγραμμα υποκατάστασης.
- Το προφίλ των εξαρτημένων ατόμων που έκαναν αίτηση θεραπείας το 2012 είναι: Το 83,4% άνδρες με μέση ηλικία τα 32,8 έτη. Μόλις μία σε κάθε δεκαοκτώ αιτήσεις θεραπείας αφορούσε αλλοδαπό χρήστη ουσιών. Άνεργοι ήταν το 63,9%, το 19,8% είχε περιστασιακή απασχόληση, το 16,3% ανέφερε σταθερή εργασία. Το 47,7% είχε ολοκληρώσει τη δευτεροβάθμια εκπαίδευση. Το 58,3% ανέφερε ότι ζει με τους γονείς του, το 14,9% ζουν μόνοι τους και 15,1% συζεί με σύντροφο (με ή χωρίς παιδιά). Το 89,6% ανέφερε σταθερή στέγη, ένας στους δέκα έχει «μη σταθερή στέγη» ή είναι άστεγος. Η καθημερινή χρήση αυξάνεται, το ίδιο και η παράλληλη χρήση ουσιών.
- Παρά τα τεράστια προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι εργαζόμενοι στα Κέντρα Πρόληψης, οι δράσεις τους δεν περιορίζονται μόνο στα σχολεία, αλλά με πολύ κόπο επεκτείνεται και σε άλλους χώρους. Μόνο το 2012 σε παρεμβάσεις πρόληψης συμμετείχαν πάνω από 2.300 παιδιά και νέοι.