Η απελευθέρωση του ωραρίου δεν απέδωσε τα αναμενόμενα. Ούτε περισσότερο τζίρο ούτε περισσότερες θέσεις εργασίας. Από την άλλη πλευρά το διαδικτυακό εμπόριο δημιούργησε νέα δεδομένα που χρειάζονται νέες απαντήσεις.
Οι φούρνοι απαγορευόταν να ανοίξουν την Κυριακή για να πουλήσουν φρέσκα ψωμάκια και τα super markets έκλειναν ακριβώς στις 18.30. Αυτά ανήκουν πια στο παρελθόν. Πριν από είκοσι χρόνια ο νόμος που ρύθμιζε τα ωράρια εργασίας των καταστημάτων ήταν πολύ αυστηρός. Η αλλαγή ήρθε σαν σήμερα το 1996. Με την τροποποίηση της νομοθεσίας τα καταστήματα μπορούσαν να μένουν ανοιχτά τις καθημερινές μέχρι τις οκτώ το βράδυ και το Σάββατο μέχρι τις τέσσερις το μεσημέρι. Σήμερα, ακόμη και φρέσκα ψωμάκια μπορεί κανείς πλέον να αγοράσει τις Κυριακές. Τότε έπρεπε να πάει σε πρατήριο βενζίνης.
Αγώνες και το αυτονόητο
Αυτό που ακούγεται σήμερα τόσο αυτονόητο, είχε προκαλέσει σφοδρές αντιδράσεις. 50.000 πωλητές διαδήλωσαν στη Βόννη εναντίον του νόμου που προωθούσε κυρίως ο τότε υπουργός Οικονομίας Γκίντερ Ρέξροντ. Επιστήμονες έκαναν λόγο για «ξεπούλημα του ωραρίου εργασίας» και προειδοποιούσαν για «απόρριψη από την κοινωνία». Ακόμη και οι πελάτες αποδέχθηκαν στην αρχή με δισταγμό τη νέα ρύθμιση. Παρόλα αυτά η απελευθέρωση του ωραρίου είχε πάρει τον δρόμο της και δεν μπορούσε να σταματήσει. Το 2003 παρατάθηκε το ωράριο του Σαββάτου μέχρι τις οκτώ το βράδυ. Με τη μεταρρύθμιση του ομοσπονδιακού συστήματος μετατέθηκε η νομοθετική αρμοδιότητα στο συγκεκριμένο τομέα από την ομοσπονδία στα κρατίδια κι αυτό έδωσε νέα ώθηση στην απελευθέρωση του ωραρίου.
Σήμερα στα περισσότερα κρατίδια τα καταστήματα μπορούν να είναι ανοικτά 24 ώρες. Αλλά υπάρχουν και περιορισμοί, για παράδειγμα στη Βαυαρία τα μαγαζιά κλείνουν απαρεγκλίτως στις οκτώ το βράδυ. Στους πεζοδρόμους των μεγαλουπόλεων το παρατεταμένο ωράριο εφαρμόζεται κυρίως από πολυκαταστήματα και super markets. Συχνά κλείνουν και πέραν των οκτώ, στις εννιά ή ακόμη και στις δέκα το βράδυ. Λειτουργία όλο το 24ωρο είναι η εξαίρεση.
Αγώνας δρόμου με το εμπόριο μέσω διαδικτύου
Παρά τις μεταρρυθμίσεις, ο απολογισμός που κάνει σήμερα η Εμπορική Ένωση Γερμανίας H.D.E. στο θέμα του ωραρίου πέρασε από την ευφορία στον ρεαλισμό. «Η αύξηση του τζίρου που περιμέναμε δεν ήρθε» ομολογεί ο Στέφαν Γκεντ, «αλλά βέβαια οι εργαζόμενοι μπορούν να κάνουν τα ψώνια τους χωρίς στρες». Αμφιλεγόμενο παραμένει και το εάν το μεγαλύτερο ωράριο έχει συμβάλει στην αύξηση των θέσεων εργασίας. Ναι, υποστηρίζει η H.D.E., όχι το συνδικάτο “Verdi”. «Η μεγάλη υπόσχεση για περισσότερη απασχόληση δεν επαληθεύτηκε» υποστηρίζει η εκπρόσωπος του “Verdi” Έυα Φέλπελ.
Η αύξηση του διαδικτυακού εμπορίου που δεν έχει χρονικό προσδιορισμό, πυροδότησε νέα διαμάχη για το ωράριο. Ο διευθυντής του H.D.E. Στέφαν Γκεντ υποστηρίζει με έμφαση ότι οι καταστηματάρχες θα πρέπει να έχουν τη δυνατότητα να κρατούν ανοιχτά τα μαγαζιά τους ολόκληρο το 24ωρο. «Πρέπει να μπορούν να το αποφασίζουν μόνοι τους, όπως και το διαδικτυακό εμπόριο». Την ίδια άποψη υποστηρίζει και ο εμπειρογνώμων σε θέματα μάρκετινγκ Μάρτιν Φάσναχτ από την Οικονομική Σχολή W.H.U.: «Με τη νικηφόρα προέλαση του εμπορίου μέσω διαδικτύου έγινε ακόμη πιο επιτακτική η ευελιξία στα ωράρια». Η εκπρόσωπος του “Verdi” έχει άλλη άποψη. «Δεν πιστεύουμε ότι η ακόμη μεγαλύτερη παράταση του ωραρίου αποτελεί τη σωστή απάντηση στο internet. Αυτό τον αγώνα δρόμου δεν μπορούν να κερδίσουν τα καταστήματα».
dpa – Έριχ Ράιμαν, Ειρήνη Αναστασοπούλου
