“Η πινακοθήκη των ηλιθίων” – Νίκος Τσιφόρος, εκδόσεις “Ερμής”, σελίδες 91
Πάντα επίκαιρος, πάντα αναζωογονητικός ο Νίκος Τσιφόρος, από την απολαυστικότατη «Ελληνική μυθολογία» του μέχρι την σπουδαιότατη «Ιστορία της Αθήνας» κι από τον «Μίλωνα Φιρίκη» μέχρι την «Όμορφη Θεσσαλονίκη», κάθε ματιά στα έργα του είναι ανάσα δροσιάς.
«Η ανθρώπινη ηλιθιότητα έχει τέτοιον όγκο που μόλις και μετά βίας χωράει μέσα στο άπειρο», γράφει. Η «πινακοθήκη των ηλιθίων» είναι ένα από τα πολλά, απολαυστικά έργα του δαιμόνιου συγγραφέα και χρονογράφου με το ευρύτατο πνεύμα και την απαράμιλλη αίσθηση του χιούμορ.
Το πρώτο θεατρικό ανέβασμα αυτού του έργου έγινε το καλοκαίρι του 1944 από τον θίασο της Μαίρης Αρώνη και του Δημήτρη Χορν στο θέατρο «Ακροπόλ», ενώ για δεύτερη φορά παρουσιάστηκε έντεκα χρόνια αργότερα από τον θίασο της Τιτίκας Νικηφοράκη και του Νίκου Χατζίσκου. Το κείμενο που περιλαμβάνεται σ’ αυτό το βιβλίο, είναι εκείνο που ο συγγραφέας είχε ετοιμάσει για την δεύτερη παράσταση, με κάποιες φραστικές τροποποιήσεις μόνο σε σχέση με το πρώτο. Μέσα του αποτυπώνονται η ωφελιμιστική σκέψη και η αγάπη για τον πλούτο κι ανατέμνονται κοινοί, καθημερινοί ανθρώπινοι χαρακτήρες.
«Όλες οι ιστορίες της ζωής είναι φριχτές. Κανείς άνθρωπος δεν λέει αλήθεια όταν πρόκειται να πάρει λεφτά. Κι οι άντρες καταλαβαίνουν όλες τις γυναίκες, εκτός απ’ αυτές που παντρεύονται», γράφει ο ανυπέρβλητος Τσιφόρος, με την κοφτερή πένα του βουτηγμένη στο σαρκασμό και τις γλαφυρές περιγραφές. Ωστόσο, στην καλοστημένη φάρσα που αποτελεί τον σκελετό του έργου, ο συγγραφέας επιλέγει το happy end: Οι ήρωες μεταμελούν, αναπτύσσουν ηθικές αντιστάσεις κι αντιλαμβάνονται την αλήθεια, της οποίας τελικά υπεραμύνονται. Μέσα από σπαρταριστές μεταπτώσεις, ο Νίκος Τσιφόρος μας φέρνει στη δικαίωση την οποία έντεχνα περνάει στα «ψιλά», στις αρχές αυτού του βιβλίου: «Καλύτερα ένας εύθυμος αλήτης παρά ένας κατσούφης εκατομμυριούχος».
