Παραθέτουμε ένα πρόσφατο γεγονός περί την τεχνητή νοημοσύνη και τις σκέψεις μας που απορρέουν από αυτό:
Το γεγονός
Ξεκάθαρη θέση απέναντι στη ραγδαία άνοδο της τεχνητής νοημοσύνης στη βιομηχανία του κινηματογράφου και της τηλεόρασης πήρε η Claire Foy, δηλώνοντας ότι «δεν ενδιαφέρεται να καταναλώνει οτιδήποτε έχει δημιουργηθεί με τη χρήση τεχνητής νοημοσύνης» και ότι θα απογοητευόταν πολύ αν οι νεότερες γενιές επέλεγαν να το κάνουν.
Η Βρετανίδα ηθοποιός, γνωστή διεθνώς για τον ρόλο της βασίλισσας Ελισάβετ Β’ στη σειρά «The crown» του «Netflix», πρωταγωνιστεί αυτή την περίοδο στην επερχόμενη βιογραφική ταινία «H is for hawk». Στην ταινία υποδύεται μια γυναίκα που μετά τον θάνατο του πατέρα της προσπαθεί να δαμάσει ένα γεράκι, με το αρπακτικό πτηνό να αποτελεί τον συμπρωταγωνιστή της. Όπως τόνισε, η ταινία θα έχανε εντελώς το νόημα της αν το γεράκι είχε δημιουργηθεί ψηφιακά μέσω τεχνητής νοημοσύνης. «Θα ήταν χάλια», σχολίασε χαρακτηριστικά.
Σε συνέντευξή της στους «Times», η Foy δήλωσε: «Το βρίσκω πολύ λυπηρό. Δεν ενδιαφέρομαι καθόλου να παρακολουθώ ή να διαβάζω οτιδήποτε έχει δημιουργηθεί από την τεχνητή νοημοσύνη». Αναφερόμενη στην άνοδο της τεχνητής νοημοσύνης και στον αντίκτυπό της στη βιομηχανία της ψυχαγωγίας, αλλά και στον φόβο ότι η τεχνολογία μπορεί να αντικαταστήσει τους και ηθοποιούς, είπε: «Λοιπόν, μόνο αν υπάρχει όρεξη οι άνθρωποι να παρακολουθήσουν αυτά τα πράγματα, αν η νεότερη γενιά λέει ότι αυτός είναι απλώς ο κόσμος στον οποίο ζούμε. Αλλά δεν το καταλαβαίνω. Και θα απογοητευτώ πολύ από τους συνανθρώπους μου αν συμβεί αυτό».
Η Claire Foy προστέθηκε στους όλο και περισσότερους επαγγελματίες του κινηματογράφου και της τηλεόρασης που εκφράζουν ανησυχίες για τον αυξανόμενο ρόλο της τεχνητής νοημοσύνης στον χώρο του θεάματος
Οι σκέψεις
Είναι κάποιες φορές που η τεχνητή νοημοσύνη μπαίνει στη ζωή μας όχι σαν εργαλείο, αλλά σαν ιδιοκτήτης. Αναφερόμενοι στον ευαίσθητο τομέα της τέχνης και της δημιουργίας, βλέπουμε ότι οι δημιουργοί αντιδρούν έχοντας σοβαρούς λόγους.
Δεν μιλάμε για πρωτότυπη τέχνη και δημιουργία, αλλά για αλγόριθμους που «εκπαιδεύονται» και συνθέτουν μέσα από προϋπάρχοντα έργα καλλιτεχνών χωρίς άδεια, χωρίς συγκατάθεση, χωρίς αμοιβή. Κάθε «έργο» που παράγεται από αυτά τα συστήματα μοιάζει τέλειο, αλλά είναι μια ψυχρή μίμηση μιας μηχανής που «πατάει» στα ανθρώπινα, χωρίς ιστορία και χωρίς ψυχή.
Ας προσπαθήσουμε να καταγράψουμε κάποιους από τους λόγους που κάνουν καλλιτέχνες αλλά και φιλότεχνους να εξεγείρονται:
- Νομική αδιαφάνεια: Η τεχνητή νοημοσύνη δεν δημιουργεί. Απλώς, αντιγράφει και ανασυνθέτει. Χιλιάδες έργα καλλιτεχνών χρησιμοποιούνται ως πρώτη ύλη για να μάθουν τα μοντέλα πώς να «παράγουν» τέχνη. Κι ενώ οι εταιρείες τεχνολογίας κρύβονται πίσω από νομικούς όρους, οι καλλιτέχνες μένουν με άδεια χέρια και χωρίς εισόδημα
- Ηθική και αισθητική αλλοίωση: Η τέχνη δεν είναι «στυλ» ούτε πρότυπο για μαθηματικούς τύπους. Είναι βίωμα, πάλη, πόνος, χαρά, αντίσταση. «Ένα έργο τέχνης είναι πάνω από όλα, μια περιπέτεια του μυαλού» έλεγε ο Ionesco. Η τεχνητή νοημοσύνη δεν ζει, δεν ρισκάρει, δεν ιδρώνει. Το αποτέλεσμα είναι τεχνικά άρτιο, αλλά άδειο. Ένα μουσικό κομμάτι, ένας πίνακας, μια ταινία, ένα κείμενο, μπορεί να ακούγονται «όμορφα», αλλά η ψυχή που τα δημιούργησε λείπει
- Κοινωνικοοικονομική απειλή: Οι εικονογράφοι, οι μουσικοί, οι γραφίστες κι όλοι όσοι ζουν από τη δημιουργία, βλέπουν τις δουλειές τους να εξαφανίζονται ή να μειώνεται η αξία τους. Οι πελάτες στρέφονται στην τεχνητή νοημοσύνη επειδή κοστίζει λιγότερο και όχι γιατί είναι καλύτερη. Η τεχνολογία γίνεται εργαλείο συμπίεσης και εξαφάνισης αμοιβών και όχι ενίσχυσης των δημιουργών
- Πολιτιστική και πολιτική διάσταση: Η τέχνη είναι μνήμη, ταυτότητα, φωνή. Όταν η τεχνητή νοημοσύνη καθορίζει τι παράγεται και τι όχι, δεν μιλάμε πια για δημιουργία αλλά για προϊόν, για περιεχόμενο που «πουλάει» και όχι για έργο που ζει. Και όπως πάντα, η δύναμη βρίσκεται στα χέρια λίγων: Μεγάλες εταιρείες και οι δημιουργοί έξω από το παιχνίδι.
Εν κατακλείδι, δεν είναι ζήτημα άγνοιας ή φόβου απέναντι στο καινούργιο, αλλά σεβασμού στην ανθρώπινη δημιουργία. Όταν η τεχνητή νοημοσύνη κλέβει τα ανθρώπινα έργα για να μάθει να τα μιμείται, δεν βελτιώνει την τέχνη αλλά την ισοπεδώνει. Μαζί ίσως και τη ζωή, αφού ο Shakespeare έλεγε ότι «σκοπός της τέχνης είναι να δώσει στη ζωή σχήμα». Και -όχι αναίτια- πολλοί φοβούνται ότι σύντομα οι αλγόριθμοι θα αποφασίζουν τι θεωρείται καλό και εμείς θα μένουμε θεατές σε μια ψεύτικη δημιουργία χωρίς ψυχή.
