Στην εκδήλωση συζητήθηκε η παρουσία των ηπειρωτών στην Ξάνθη, βάσει μιας πρώτης προσέγγισης που είχε κάνει ο Θωμάς Εξάρχου μέσα από το εξαιρετικό βιβλίο του “Οι Ηπειρώτες στην Ξάνθη“, μέρος μιας σπουδαίας παρακαταθήκης.
Ο ομιλητής, ηπειρώτης και ο ίδιος, ανέφερε ότι έχει μια περίεργη σχέση με την Ξάνθη, καθώς διορίστηκε για πρώτη φορά ως φιλόλογος το 2003 και έμεινε στην πόλη για οκτώ χρόνια, χωρίς να ξέρει και να έχει ιδιαίτερη εικόνα των ηπειρωτών της Ξάνθης, την οποία απέκτησε εδώ, με αφορμή το βιβλίο του ηπειρώτη Θωμά Εξάρχου.
Αφετηρία της ομιλίας-συζήτησης ήταν η σύγκριση των πληροφοριών που ο κ. Δαλκαβούκης άντλησε από τα συμβολαιογραφικά έγγραφα που παραθέτει ο Θωμάς Εξάρχου, με έναν εκτεταμένο εκλογικό κατάλογο του Ζαγορίου από την ίδια εποχή που έχει ο ομιλητής. Ο οποίος είπε σχετικά: “Το ενδιαφέρον είναι ότι όλα αυτά τα στοιχεία αφορούν στην κρίσιμη εποχή 1913-1919. Κατά σύμπτωση, οι περισσότεροι από τους μισούς ηπειρώτες που αναφέρει ο Θωμάς Εξάρχου στην εργασία του, ήταν από τα Ζαγόρια και μπορεί να ελεγχθεί η πορεία τους από το δεύτερο έγγραφο. Αυτή είναι η αφορμή για συζήτηση, αλλά και για να ειπωθούν περισσότερα πράγματα για τη φυσιογνωμία της Ξάνθης που είναι μια μοντέρνα πόλη του τέλους του 19ου αιώνα και οι ηπειρώτες φαίνεται να είναι ένα από τα πιο δυναμικά στοιχεία που της έδωσαν αυτή τη φυσιογνωμία εκείνη την εποχή. Και δεν είναι τυχαίο ότι οι περισσότεροι από αυτούς εκείνη την περίοδο δεν βρίσκονται στην Ξάνθη. Ακριβώς γιατί υφίστανται τις διώξεις -ή φεύγουν πριν τις υποστούν- της βουλγαρικής κατοχής και γιατί είναι, όπως δείχνει η συνδυαστική ανάγνωση των στοιχείων, σημαίνοντα στελέχη της ελληνόφωνης κοινότητας της πόλης“.
“Έχει νόημα και ένα μνημείο ηπειρωτών ανάμεσα στα άλλα;”
Αυτό το ρεύμα προς την Ξάνθη δημιουργήθηκε από το καπνεμπόριο και από τα παρακαπνικά επαγγέλματα. “Στα τέλη του 19ου αιώνα φαίνεται να διαμορφώνεται μια περιφέρεια που έρχεται να επενδύσει στην Ξάνθη“, λέει ο κ. Δαλκαβούκης. “Είναι η Καβάλα, η Θεσσαλονίκη, η Κωνσταντινούπολη, η ευρύτερη περιοχή της Θράκης, απ’ όπου και κατευθύνονται οι ηπειρώτες στην Ξάνθη. Δεν είναι μετανάστες πρώτης γενιάς, είναι καλά εγκατεστημένοι μετανάστες δεύτερης και τρίτης γενιάς που βλέπουν την Ξάνθη ως μια ευκαιρία επένδυσης. Κι αυτό είναι ένα ζήτημα, γιατί φεύγοντας μετά από αυτή την κρίσιμη εξαετία, οι πιο ηλικιωμένοι επιστρέφουν στις ιδιαίτερες πατρίδες τους και οι νεότεροι μένουν σ’ αυτή την επιχειρηματική περιφέρεια“.
Όπως φαίνεται και από τον τίτλο της εκδήλωσης, η παρουσίαση ήταν “μια ανθρωπολογική ανάγνωση, αφού προσπαθούμε να βάλουμε μια σειρά από ερωτήματα, όπως θα διάβαζε αυτό το υλικό ένας ανθρωπολόγος κι όχι ένας ιστορικός“, ανέφερε ο ομιλητής.
Η συζήτηση έκλεισε με το ζήτημα της μνήμης των ηπειρωτών. “Στην Ξάνθη υπάρχουν μνημεία για τη μνήμη των χαμένων πατρίδων, των προσφύγων, των ποντίων κ.α. Έχει νόημα και ένα μνημείο ηπειρωτών;“, ήταν ένα από τα ερωτήματα.