Δύο στους τρεις Έλληνες (68%) χρησιμοποιούν σήμερα «πλαστικό χρήμα» (χρεωστική, πιστωτική ή προπληρωμένη κάρτα ή συνδυασμό αυτών) στις συναλλαγές τους, σύμφωνα με έρευνα της “Public Issue” που πραγματοποιήθηκε για λογαριασμό της Ελληνικής Συνομοσπονδίας Εμπορίου και Επιχειρηματικότητας.
Πιο συγκεκριμένα, το 61% (έξι στους δέκα) χρησιμοποιεί χρεωστική κάρτα, το 21% (δύο στους δέκα) πιστωτική και το 6% προπληρωμένη κάρτα. Γενικά, υψηλότερα ποσοστά χρήσης καρτών (>70%) εμφανίζουν:
- Οι άνδρες (70%) έναντι 65% των γυναικών
- Οι ηλικιακές ομάδες 35-44 ετών (70%), 45-54 (77%) και 55-64 ετών (72%)
- Οι απόφοιτοι τριτοβάθμιας εκπαίδευσης (83%)
- Οι απασχολούμενοι – οικονομικά ενεργός πληθυσμός (74%)
- Οι μισθωτοί δημοσίου (89%) και ιδιωτικού (73%) τομέα
- Οι κάτοικοι των αστικών κέντρων (72%) έναντι των κατοίκων ημιαστικών (61%) και αγροτικών (60%) περιοχών.
Επίσης, η χρήση καρτών συσχετίζεται θετικά με το ύψος του μηνιαίου οικογενειακού εισοδήματος.
Από την άλλη πλευρά, ένα σημαντικό ποσοστό του ενήλικου πληθυσμού της χώρας, της τάξεως του 32% (δηλαδή ένας στους τρεις) δεν χρησιμοποιεί καθόλου κάρτες στις συναλλαγές του. Πρόκειται κυρίως για γυναίκες (35%), άτομα άνω των 65 ετών (40%), απόφοιτους πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης (57%), νοικοκυρές (47%) ανέργους (40%), κατοίκους αγροτικών (40%) και ημιαστικών (39%) περιοχών, καθώς και για όσους έχουν χαμηλό μηνιαίο οικογενειακό εισόδημα (κάτω από χίλια ευρώ).
Συχνότητα πληρωμών με κάρτες
Όσον αφορά στη συχνότητα πληρωμών με κάρτες, από τις απαντήσεις των ερωτώμενων (που χρησιμοποιούν “πλαστικό χρήμα”) προκύπτει ότι:
- Η χρεωστική κάρτα χρησιμοποιείται από το 25% (έναν στους τέσσερις) σε καθημερινή βάση και από το 65% (περίπου από δύο στους τρεις) τουλάχιστον μια φορά την εβδομάδα
- Η πιστωτική κάρτα χρησιμοποιείται από το 14% σε καθημερινή βάση και από το 42% (τέσσερις στους δέκα) τουλάχιστον μια φορά την εβδομάδα
- Η προπληρωμένη κάρτα χρησιμοποιείται από το 5% σε καθημερινή βάση και από το 23% (σχεδόν από έναν στους τέσσερις) τουλάχιστον μια φορά την εβδομάδα
- Στο 87% των ερωτώμενων που πραγματοποίησαν αγορές την τελευταία εβδομάδα, το 45% πλήρωσε «με μετρητά και κάρτα», το 35% «μόνο με κάρτα» και μόλις το 20% «μόνο με μετρητά».
Μη-έκδοση απόδειξης
Ιδιαίτερα για τις αγορές με μετρητά, στο 78% των περιπτώσεων (περίπου οκτώ στις δέκα) δόθηκε κανονικά απόδειξη, ενώ στο 19% δεν δόθηκε. Στο σημείο αυτό αξίζει να επισημανθεί ότι οι περιπτώσεις μη έκδοσης απόδειξης δεν συσχετίζονται με κάποια συγκεκριμένη γεωγραφική περιφέρεια της χώρας.
Διαθεσιμότητα POS
Όσον αφορά sτη διαθεσιμότητα POS στα καταστήματα και τις υπηρεσίες, ένα ποσοστό της τάξεως του 22% δήλωσε ότι την τελευταία εβδομάδα συνέβη να θέλει να πληρώσει με κάρτα, αλλά δεν υπήρχε στο κατάστημα τερματικό αποδοχής καρτών. Αντίθετα, το 77% δεν αντιμετώπισε τέτοιο πρόβλημα. Οι περιπτώσεις εκείνες που δεν διέθεταν POS ήταν κυρίως καταστήματα πώλησης τροφίμων και ποτών (όπως super markets, περίπτερα, ζαχαροπλαστεία, λαϊκές αγορές κ.α. – 27%), καταστήματα εστίασης και καφέ (25%), υπηρεσίες ιατρών, κλινικών και κέντρων υγείας (9%), καταστήματα ρουχισμού, ένδυσης και υπόδησης (8%), κομμωτήρια και κέντρα αισθητικής (6%) κ.α.
Η αναγνωρισιμότητα της υποχρεωτικής εγκατάστασης POS είναι υψηλή. Οι επτά στους δέκα ερωτώμενους (70%) έχει τύχει να δουν ή να ακούσουν κάτι σχετικά με την υποχρεωτική εγκατάσταση τερματικών αποδοχής καρτών (POS) στα καταστήματα και τις επιχειρήσεις εστίασης και ψυχαγωγίας. Το ποσοστό αυτό είναι υψηλότερο μεταξύ εκείνων που χρησιμοποιούν κάρτες (75%), έναντι εκείνων που δεν χρησιμοποιούν (58%).
Επιπλέον, η στάση της κοινής γνώμης απέναντι σε αυτό το μέτρο είναι εμφανώς «υπέρ» με ποσοστό 61%, έναντι ποσοστού 18% που είναι εναντίον και 16% που υιοθετεί ουδέτερη στάση. Ιδιαίτερα δε μεταξύ εκείνων που χρησιμοποιούν κάρτες, το ποσοστό αποδοχής του μέτρου («υπέρ») είναι πολύ υψηλότερο (72%), έναντι εκείνων που δεν χρησιμοποιούν (37%).
Σχετικά με την αξιολόγηση της σημασίας που αποδίδεται στην τοποθέτηση τερματικού αποδοχής καρτών (POS) στα καταστήματα, το 57% των ερωτώμενων απαντά ότι «είναι σημαντικό». Αυτό ισχύει σε μεγαλύτερο βαθμό για εκείνους που χρησιμοποιούν κάρτες, στους οποίους το ποσοστό αγγίζει το 68%. Αντίθετα, το 41% της κοινής γνώμης δεν θεωρεί σημαντική τη διαθεσιμότητα POS στα καταστήματα (κυρίως δε, εκείνοι που δεν χρησιμοποιούν κάρτες – 62%). Σε αυτό το σημείο επισημαίνεται ότι οι ερωτώμενοι που εκφράζονται έντονα υπέρ της μιας ή της άλλης άποψης είναι μοιρασμένοι (28% «πολύ σημαντικό», έναντι 26% «καθόλου σημαντικό»).
Πλαστικό χρήμα
Για την πληρέστερη διερεύνηση των στάσεων του κοινού κατασκευάστηκε μια κλίμακα στάσεων αποτελούμενη από έξι θέματα σε συστοιχία ερωτήσεων σχετικών με τη χρήση καρτών και μετρητών. Από τις απαντήσεις προέκυψε ότι η κοινή γνώμη έχει γενικά μια επιφυλακτική στάση απέναντι στη χρήση του πλαστικού χρήματος, αναγνωρίζοντας εξίσου πλεονεκτήματα και μειονεκτήματα. Συγκεκριμένα, ως προς τα πλεονεκτήματα η πλειοψηφία των ερωτώμενων συμφωνεί ότι «οι πληρωμές με κάρτα βοηθούν στην πάταξη της φοροδιαφυγής» (77%) και ότι «με την κάρτα έχεις πάντα χρήματα επάνω σου» (70%). Παράλληλα όμως διατηρεί επιφυλάξεις ως προς κάποια μειονεκτήματα, όπως ότι «με τις κάρτες κινδυνεύουν τα προσωπικά δεδομένα» (61%) και ότι «με την κάρτα δεν ξέρει κανείς τι ξοδεύει» (53%).
Όσον αφορά στη χρήση μετρητών, αναγνωρίζεται το πλεονέκτημα ότι «ξέρεις τι ξοδεύεις» (79%), αλλά και το μειονέκτημα ότι «όταν έχεις πάνω σου μετρητά, φοβάσαι μήπως σε κλέψουν» (63%). Συνοπτικά και σύμφωνα με τον δείκτη στάσεων απέναντι στη χρήση πλαστικού χρήματος, περίπου τέσσερις στους δέκα ερωτώμενους (39%) έχουν «θετική» στάση, τρεις στους δέκα (32%) «ουδέτερη» και άλλοι τρεις στους δέκα (29%) «αρνητική».
Οι Έλληνες καταναλωτές προτιμούν κατά πλειοψηφία να πληρώνουν με μετρητά
Σε προσωπικό επίπεδο, οι πέντε στους δέκα ερωτώμενους (52%) προτιμούν να πληρώνουν περισσότερο ή μόνο με μετρητά, έναντι τεσσάρων στους δέκα (39%) που προτιμούν να πληρώνουν περισσότερο ή μόνο με κάρτα. Το υπόλοιπο 8% (σχεδόν ένας στους δέκα) δεν εκφράζει ιδιαίτερη προτίμηση, επιλέγοντας τη μεσαία θέση («το ίδιο με μετρητά και με κάρτα»).
Η προτίμηση των μετρητών έναντι της κάρτας είναι υψηλότερη κυρίως στα άτομα ηλικίας 35-44 ετών (61%), στα άτομα που έχουν συμπληρώσει κατώτερο επίπεδο εκπαίδευσης (69%), στις νοικοκυρές (64%) και στους ανέργους (59%), καθώς επίσης και στους εργοδότες/αυτοαπασχολούμενους (69%), στους κατοίκους αγροτικών περιοχών (58%) και στους κατόχους μηνιαίου οικογενειακού εισοδήματος κάτω από χίλια ευρώ.
Συχνότητα ηλεκτρονικών αγορών (e-shopping) και ασφάλεια συναλλαγών
Οι ηλεκτρονικές αγορές (e-shopping) δεν είναι διαδεδομένες στην ελληνική κοινωνία. Μάλιστα, ο ένας στους δύο ερωτώμενους (52%) «δεν ψωνίζει ποτέ από το διαδίκτυο» και ο ένας στους τρεις (32%) μόλις «μία-δύο φορές το εξάμηνο ή πιο σπάνια». Μόνο το 16% του πληθυσμού κάνει μέσα στον μήνα αγορές μέσω internet. Οι κυριότερες κατηγορίες του πληθυσμού, που αγοράζουν συχνότερα μέσω internet είναι τα άτομα ηλικίας 25-34 ετών (33%) και 35-44 (37%), οι απόφοιτοι τριτοβάθμιας εκπαίδευσης (25%), οι απασχολούμενοι (26%) και οι κάτοχοι μηνιαίου οικογενειακού εισοδήματος άνω των 1.500 ευρώ.
Από όσους πραγματοποίησαν ηλεκτρονικές αγορές, οι οκτώ στους δέκα (81%) δεν αντιμετώπισαν κάποιο πρόβλημα ασφαλείας με τη χρήση κάρτας (π.χ. υπερχρέωση ή κλοπή προσωπικών δεδομένων), το 17% έκανε ηλεκτρονικές αγορές αλλά δεν χρησιμοποίησε κάρτα (πλήρωσε με αντικαταβολή ή με τραπεζική κατάθεση) και μόνο το 1% των ερωτώμενων ανέφερε κάποιο πρόβλημα ασφαλείας.
